Παρουσία της Υπουργού Πολιτισμού, Λίνας Μενδώνη, του Δημάρχου Καβάλας, Θόδωρου Μουριάδη, του Περιφερειάρχη ΑΜΘ, Χριστόδουλου Τοψίδη και της Προϊσταμένης της Εφορείας Αρχαιοτήτων Καβάλας, Σταυρούλας Δαδάκη, πραγματοποιήθηκε το βράδυ της Τρίτης 1 Σεπτεμβρίου 2026 η εκδήλωση απόδοσης των έργων αποκατάστασης οχύρωσης κάτω πόλης Καβάλας και των κτιρίων για πολιτιστικές δράσεις, στον Χώρο Πολιτισμού “Πύλη 12”.
Χρηματοδότηση: ΕΣΠΑ της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης 2014 – 2020
Προϋπολογισμός: 1.260.000 ευρώ
Ο συγκεκριμένος χώρος, όπου θα λειτουργούν το Kavala Urban Center – Σχέδιο “Πόλις” του Δήμου Καβάλας και το Ανοιχτό Κέντρο Συντήρησης Αρχαιοτήτων της Εφορείας Αρχαιοτήτων Καβάλας, αποτελεί, εκτός των άλλων, ένα ενεργό πεδίο διαβούλευσης και συνεργασίας, με βασικό στόχο να φέρει πιο κοντά τους πολίτες, τους φορείς και τη δημοτική διοίκηση, ώστε οι αποφάσεις για το μέλλον της πόλης να λαμβάνονται με μεγαλύτερη συμμετοχή και ουσιαστικό διάλογο.
Λίνα Μενδώνη: Η «Πύλη 12» συνδυάζει το παρελθόν με το μέλλον
«Ο χώρος Πολιτισμού «Πύλη 12» συνδυάζει το παρελθόν με το μέλλον. Στην περίπτωση της πατρίδας μας, και στην περίπτωση της Καβάλας ειδικότερα, η πολιτιστική κληρονομιά αρδεύει το παρόν και εγγυάται το μέλλον. Η πολιτιστική κληρονομιά δίνει την υπεραξία στην πόλη. Η σχέση του Υπουργείου Πολιτισμού με την Καβάλα χρονολογείται δεκαετίες, λόγω ακριβώς αυτού του πολιτιστικού αποθέματος.
Εγώ θα ήθελα να ευχαριστήσω όλους τους συντελεστές. Την Εφορεία Αρχαιοτήτων, τα στελέχη του Υπουργείου Πολιτισμού, τον Δήμο Καβάλας, τον Δήμαρχο Καβάλας, την Περιφέρεια ΑΜΘ, τον Περιφερειάρχη, γι’ αυτή τη συνεργασία, η οποία προφανώς θα επεκταθεί και στο μέλλον.
Από την άλλη πλευρά, το έργο που έγινε με την καταγραφή και την τεκμηρίωση της Καππαδοκικής Συλλογής, είναι πάρα πολύ σημαντικό. Γιατί και αυτό, όπως και η ανάπλαση που έγινε εδώ, είναι έργο ταυτοτικό. Μαθαίνουμε όλοι ποιοι είμαστε, από που είμαστε και πως αυτή η ταυτότητα καθορίζει τη σημερινή και τη μελλοντική φυσιογνωμία μας.
Έτσι θα ενισχύσουμε και την τουριστική ανάπτυξη της περιοχής.
Ο πολιτισμός είναι στοιχείο ταυτότητας, στοιχείο κοινωνικής συνοχής και καθοριστικός μοχλός ανάπτυξης.
Η συνεργασία που είχαμε για να παρουσιάσουμε το σημερινό αποτέλεσμα, λειτούργησε με υποδειγματικό τρόπο και θα συνεχιστεί, όχι μόνο στην Καβάλα και στην Περιφέρεια ΑΜΘ, αλλά και σε άλλες πόλεις της πατρίδας μας».
Θόδωρος Μουριάδης: Στρατηγικός χώρος πολιτιστικής κληρονομιάς
«Ο Δήμος Καβάλας πραγματοποίησε αυτό το έργο σε αγαστή συνεργασία με τις υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού.
Δεν είναι όμως το μοναδικό. Να θυμίσω την αποκατάσταση της Μεγάλης Λέσχης Καβάλας, της παλαιάς Μουσικής, λίγο πιο ψηλά στην συνοικία της Παναγίας, την στέγαση εδώ δίπλα, πίσω από τις Καμάρες, του Μουσείου Προσφυγικής Μνήμης. Την ανακαίνιση του θεάτρου στο Φρούριο, καθώς και πρόσβαση ΑΜΕΑ σε αυτό. Την απεντόμωση στη Δημοτική Καπναποθήκη, την συντήρηση των πινάκων της Δημοτικής Πινακοθήκης και την κατασκευή θαλάμου απεντόμωσης. Κτίρια που κατέρρεαν που είναι όμως στοιχεία της πολιτισμικότητας της πόλης.
Θα ήθελα να ευχαριστώ διαχρονικά όλες τις διοικήσεις του Δήμου Καβάλας για την συμβολή τους τόσο στην εκτέλεση του έργου αυτού όσο και στα έργα που σας προανέφερα. Ευχαριστώ τα υπηρεσιακά στελέχη του Δήμου για την άοκνη προσπάθεια τους και συγκεκριμένα για το έργο αυτό, που όπως γνωρίζεται οι περισσότεροι τέτοια έργα έχουν πολλές δυσκολίες. Ευχαριστώ την διεύθυνση και τα στελέχη της Αρχαιολογικής υπηρεσίας για το υψηλό πνεύμα συνεργασίας.
Δεν θα μπορούσα να παραλείψω την Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, ουσιαστικά τον χρηματοδότη του έργου, που ενέταξε και στήριξε την αποκατάσταση του συγκροτήματος των κτιρίων και του περιβάλλοντος χώρου που βλέπεται.
Αυτό το ιστορικό σημείο αναφοράς, για μας τους ντόπιους “ οικόπεδο Κρέη” αποτελεί έναν στρατηγικό χώρο πολιτιστικής κληρονομιάς, καθώς βρίσκεται σε άμεση επαφή με το μεσαιωνικό τείχος της κάτω πόλης και δίπλα στο εμβληματικό Παλαιό Υδραγωγείο (Καμάρες).
Με τις εργασίες ανάπλασης να έχουν ολοκληρωθεί πλήρως, μεταμορφώνουμε την περιοχή σε έναν σύγχρονο, ανοιχτό κοινωνικό και πολιτιστικό πυρήνα.
Ο ανακατασκευασμένος χώρος θα συνδυάζει την αρχαιολογική επιστήμη με την πολιτιστική ψυχαγωγία. Οι χρήσεις του θα μοιράζονται ανάμεσα σε δύο φορείς:
Το πρώτο συνοδό κτίριο (Ανοικτό Κέντρο Συντήρησης Αρχαιοτήτων), που θα αξιοποιηθεί από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Καβάλας, θα λειτουργεί ως ένας επισκέψιμος χώρος συντήρησης μαρμάρου, ψηφιδωτού, κεραμικής και εικόνων, επιτρέποντας στο κοινό να βλέπει τη διαδικασία διάσωσης των αρχαίων.
Το δεύτερο κτίριο (Kavala Urban Center – Σχέδιο “Πόλις”)θα είναι υπό τη διαχείριση του Δήμου Καβάλας και σκοπεύουμε να φιλοξενεί καλλιτεχνικά δρώμενα, εκθέσεις, εκδηλώσεις και τη λειτουργία του Κέντρου Διαβίωσης, Επικοινωνίας, Πληροφόρησης και Διασύνδεσης Πολιτών.
Ο περιβάλλον ακάλυπτος χώρος έχει διαμορφωθεί κατάλληλα για υπαίθριες πολιτιστικές δράσεις, ενώ προσφέρει ήδη ένα μοναδικό σημείο θέασης (παρατηρητήριο) προς το μεσαιωνικό τείχος, την κάτω πόλη και τις Καμάρες».
Χριστόδουλος Τοψίδης: Στην «Πύλη 12» η ιστορία δεν αποτελεί μια αφηρημένη έννοια
«Η σημερινή παράδοση του Χώρου Πολιτισμού «Πύλη 12», και η απόδοση των έργων αποκατάστασης ΒΑ πύλης, τριγωνικού πύργου και μεταπυργίου της οχύρωσης της κάτω πόλης Καβάλας, αποτελεί μια σημαντική στιγμή για την Καβάλα και ολόκληρη την Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης.
Ένας χώρος που επί χρόνια παρέμενε κλειστός και αναξιοποίητος, σε ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά σημεία της πόλης, μετατρέπεται σε έναν ανοικτό χώρο πολιτισμού, ιστορικής γνώσης, δημιουργίας και συμμετοχής των πολιτών.
Βρισκόμαστε δίπλα στο Παλαιό Υδραγωγείο και σε άμεση επαφή με την οχύρωση της κάτω πόλης της Καβάλας. Εδώ η ιστορία δεν αποτελεί μια αφηρημένη έννοια. Είναι ορατή στα τείχη, στην Πύλη 12, στον τριγωνικό πύργο, στο μεταπύργιο και στα κτίσματα που αποκαταστάθηκαν και αποκτούν πλέον νέα ζωή.
Για την ολοκλήρωση αυτής της σημαντικής παρέμβασης χρηματοδοτήθηκαν από το ΕΣΠΑ της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης και, ειδικότερα, μέσα από τη Στρατηγική Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης του Δήμου Καβάλας, δύο συμπληρωματικά έργα.
Το πρώτο αφορούσε την αποκατάσταση των κτιρίων στο Χερσαίο Τείχος, με προϋπολογισμό 560.000 ευρώ και δικαιούχο τον Δήμο Καβάλας.
Το δεύτερο αφορούσε την αποκατάσταση της βορειοανατολικής Πύλης 12 στην οχύρωση της κάτω πόλης, καθώς και τη διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου, με προϋπολογισμό 700.000 ευρώ και δικαιούχο την Εφορεία Αρχαιοτήτων Καβάλας.
Μέσα από τις δύο αυτές παρεμβάσεις διατέθηκαν συνολικά 1.260.000 ευρώ για την προστασία και ανάδειξη της οχύρωσης, την αποκατάσταση των κτιρίων και τη δημιουργία ενός νέου, λειτουργικού δημόσιου χώρου.
Η χρηματοδότηση επέτρεψε στην Εφορεία Αρχαιοτήτων Καβάλας να διευρύνει τις παρεμβάσεις της και να πραγματοποιήσει τις αναγκαίες πρόσθετες εργασίες προστασίας και αποκατάστασης της Πύλης 12, του τριγωνικού πύργου και του ενδιάμεσου τμήματος της οχύρωσης.
Παράλληλα, ο Δήμος Καβάλας προχώρησε στην αποκατάσταση των δύο κτιρίων και στη διαμόρφωση του ακάλυπτου χώρου, ώστε το σύνολο να μπορεί να λειτουργήσει ως μια πραγματική νησίδα πολιτισμού, ιστορίας και κοινωνικής δραστηριότητας.
Πρόκειται για ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα ουσιαστικής συνεργασίας ανάμεσα στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, το Υπουργείο Πολιτισμού, την Εφορεία Αρχαιοτήτων Καβάλας και τον Δήμο Καβάλας. Μια συνεργασία που δεν περιορίστηκε στην προστασία ενός μνημείου, αλλά δημιούργησε έναν νέο, ζωντανό πυρήνα πολιτισμού στο κέντρο της πόλης.
Το ένα από τα αποκατεστημένα κτίρια θα φιλοξενήσει το Ανοικτό Κέντρο Συντήρησης Αρχαιοτήτων της Εφορείας Αρχαιοτήτων Καβάλας, για έργα μαρμάρου, ψηφιδωτού, εικόνας και κεραμικής.
Με τον τρόπο αυτό, μια εργασία που συνήθως πραγματοποιείται μακριά από τα μάτια του κοινού θα έρθει πιο κοντά στους πολίτες. Οι επισκέπτες θα έχουν τη δυνατότητα να γνωρίσουν τη γνώση, την ευθύνη, την υπομονή και τον μόχθο που απαιτεί η προστασία της πολιτιστικής μας κληρονομιάς.
Το δεύτερο κτίριο θα στεγάσει το Kavala Urban Center – «Σχέδιο Πόλις», μια σύγχρονη δομή κοινωνικής καινοτομίας και συμμετοχικού σχεδιασμού.
Οι σημερινές παρεμβάσεις αποκτούν, έτσι, συνέχεια μέσα από τη νέα Στρατηγική Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης του Δήμου Καβάλας για την προγραμματική περίοδο 2021–2027.
Η Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης έχει ήδη εξασφαλίσει από το Πρόγραμμα «Ανατολική Μακεδονία, Θράκη 2021–2027» χρηματοδότηση ύψους 240.000 ευρώ για την τριετή λειτουργία του Kavala Urban Center – «Σχέδιο Πόλις», καθώς και επιπλέον 60.000 ευρώ για τον αναγκαίο εξοπλισμό του.
Το Urban Center φιλοδοξεί να γίνει ένας τόπος συνάντησης των πολιτών, των φορέων, των συλλόγων, της επιστημονικής κοινότητας και της αυτοδιοίκησης. Ένας χώρος ενημέρωσης, διαβούλευσης, τεκμηρίωσης και δημιουργικής συνεργασίας για τις πολιτικές του Δήμου και για όλα τα ζητήματα που αφορούν το παρόν και το μέλλον της Καβάλας.
Η αξία του βρίσκεται σε μια απλή αλλά ουσιαστική αρχή: η πόλη δεν σχεδιάζεται μόνο για τους πολίτες· σχεδιάζεται μαζί με τους πολίτες.
Εδώ θα μπορούν να συζητούνται θέματα που αφορούν την ποιότητα ζωής, το περιβάλλον, τον πολιτισμό, την κοινωνική πολιτική, τη νέα γενιά, την τοπική οικονομία, τον τουρισμό και την ψηφιακή διακυβέρνηση. Εδώ η καθημερινή εμπειρία των κατοίκων θα μπορεί να συναντά την επιστημονική γνώση και τον θεσμικό σχεδιασμό.
Η σημερινή ημέρα, επομένως, συνδέει με έναν ιδιαίτερα συμβολικό τρόπο το παρελθόν με το μέλλον. Αποκαθιστούμε ένα τμήμα της ιστορικής οχύρωσης και, την ίδια στιγμή, δημιουργούμε έναν χώρο στον οποίο θα συζητείται και θα σχεδιάζεται η σύγχρονη πόλη.
Αυτό είναι το μοντέλο ανάπτυξης που θέλουμε για την Ανατολική Μακεδονία και Θράκη: προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, επανάχρηση ιστορικών χώρων, συνεργασία των θεσμών και ενεργή συμμετοχή της κοινωνίας.
Θέλω να ευχαριστήσω θερμά το Υπουργείο Πολιτισμού, την Εφορεία Αρχαιοτήτων Καβάλας, τον Δήμο Καβάλας, τους επιστήμονες, τους μηχανικούς, τους συντηρητές, τους τεχνίτες και όλους όσοι εργάστηκαν για την ολοκλήρωση αυτού του σύνθετου και απαιτητικού έργου.
Η Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης θα συνεχίσει να στηρίζει έργα που αποδίδουν στους πολίτες ελεύθερους και δημιουργικούς χώρους, προστατεύουν τα μνημεία μας και ενισχύουν τη συμμετοχή της κοινωνίας στη διαμόρφωση του κοινού μας μέλλοντος».
Η Προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Καβάλας, Σταυρούλα Δαδάκη, κατά τη διάρκεια της ομιλίας της, αναφέρθηκε στις εργασίες αποκατάστασης της “Πύλης 12”, της οχύρωσης κάτω πόλης και διαμόρφωσης του ακάλυπτου χώρου, ενώ ο Πρόεδρος του Κέντρου Καππαδοκικών Μελετών “Η Ναζιανζός”, Καπλάνης Ιωσηφίδης και η Προϊσταμένη της Διεύθυνσης Διαχείρισης Εθνικού Αρχείου Μνημείων, Μαρία Ξένου Γαρέζου, παρουσίασαν το πρόγραμμα καταγραφής και ψηφιακής τεκμηρίωσης των συλλογών του Κέντρου.
Στην εκδήλωση, που έκλεισε με το χορευτικό τμήμα του Κέντρου Καππαδοκικών Μελετών “Η Ναζιανζός”, παραβρέθηκαν επίσης ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Φιλίππων, Νεαπόλεως και Θάσου κ. Στέφανος, ο Πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Καβάλας, Παναγιώτης Μαμτσαδέλης, οι Αντιδήμαρχοι, Απόστολος Μουμτσάκης και Γιάννης Προμούσας, ο Δημοτικός Σύμβουλος, Αλέξης Γούλας, ο επικεφαλής της δημοτικής παράταξης “Έργο Τώρα”, Χαράλαμπος Χρυσανίδης, ο Πρόεδρος του ΔΗΠΕΘΕ Καβάλας, Αρχέλαος Γρανάς, οι βουλευτές της ΝΔ, Γιάννης Πασχαλίδης και Αγγελική Δεληκάρη, ο Αντιπεριφερειάρχης Καβάλας, Θόδωρος Μαρκόπουλος, ο Αντιπεριφερειάρχης Ανάπτυξης, Αλέξανδρος Ιωσηφίδης, ο Πρόεδρος του Αναπτυξιακού Οργανισμού του Δήμου Καβάλας “Οι Φίλιπποι”, Κωστής Σιμιτσής, εκπρόσωποι αρχών και φορέων και πλήθος κόσμου.
Φωτογραφίες: Κώστας Σαραϊδάρης
(Δελτίο Τύπου)