Μπορεί η αξιοποίηση της Γεωθερμίας να συνδυαστεί με το φυσικό κάλλος της περιοχής; Ο προϊστάμενος Γεωθερμίας και Ιαματικών Φυσικών Πόρων της ΕΑΓΜΕ, Απόστολος Αρβανίτης απαντάει στο ερώτημα, με βάση τη διεθνή εμπειρία και πρακτική, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος.
Του Απόστολου Αρβανίτη
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος (5 Ιουνίου 2026), κρίνεται ιδιαίτερα χρήσιμη η ανάλυση του θέματος με τίτλο: «Συνδυασμός Αξιοποίησης της Γεωθερμίας και του Φυσικού Κάλλους της περιοχής με βάση τη Διεθνή Εμπειρία και Πρακτική».
Είχα τη χαρά και την τιμή να προετοιμάσω και να πραγματοποιήσω την εν λόγω παρουσίαση στο πλαίσιο του Διεθνούς Γεω-Ηφαιστειολογικού Συνεδρίου (International Geo-Volcanic Congress), το οποίο συνδιοργανώθηκε από το Δήμο Τροιζηνίας-Μεθάνων και την Περιφέρεια Αττικής και έλαβε χώρα στα Μέθανα στις 10-12 Ιουνίου 2016.
Η επιλογή του συγκεκριμένου θέματος για παρουσίαση στο προαναφερθέν Συνέδριο έγινε λαμβάνοντας υπόψη ότι αφενός μεν η Χερσόνησος των Μεθάνων -που ανήκει στο Ηφαιστειακό Τόξο του Νοτίου Αιγαίου και απαριθμεί 30 κρατήρες (χερσαίους και υποθαλάσσιους) και συνιστά δημιούργημα ηφαιστειακής δραστηριότητας που φτάνει μέχρι τον 3ο αι. π.Χ.- αποτελεί έναν εξαιρετικό εναλλακτικό γεωτουριστικό προορισμό, αφετέρου δε η παρουσία των θερμών ιαματικών πηγών υποδηλώνει γεωθερμικό δυναμικό, το οποίο μέχρι σήμερα δεν έχει διερευνηθεί και αξιολογηθεί.
Τίθεται, λοιπόν, το εύλογο ερώτημα: Μπορεί να συνυπάρξει στα Μέθανα η γεωθερμική έρευνα και η ενεργειακή αξιοποίηση ρευστών -που ενδεχομένως εντοπισθούν- με την ανάδειξη και τουριστική προβολή της περιοχής;
Ή γενικεύοντας το ερώτημα: Μπορεί να γίνει αξιοποίηση της γεωθερμικής ενέργειας σε τουριστικές περιοχές, γεωπάρκα, γεωτόπους κλπ. ή κάτι τέτοιο θα είναι επιζήμιο για το περιβάλλον και τη φυσική ομορφιά μιας περιoχής; Τι συμβαίνει σήμερα στον κόσμο;
Η γεωθερμική ενέργεια, όπως είναι γνωστό, αποτελεί μια ήπια, καθαρή και φιλική προς το περιβάλλον μορφή ενέργειας. Παρουσιάζει σημαντικά περιβαλλοντικά πλεονεκτήματα σε σχέση τόσο με τα ορυκτά καύσιμα όσο και με άλλες Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας.
Σε πολλές περιπτώσεις, γεωθερμικά πεδία συναντώνται σε περιοχές με φυσικό κάλλος, αναγνωρισμένα γεωπάρκα, νησιά κ.ά., που προσελκύουν σημαντικό αριθμό τουριστών.
Στις περιπτώσεις αυτές τίθεται το εύλογο ερώτημα για το κατά πόσο είναι εφικτή η συνύπαρξη της αξιοποίησης ενός γεωθερμικού πεδίου με τη διατήρηση της φυσικής ομορφιάς της περιοχής και της περιβαλλοντικής προστασίας της, προκειμένου να διατηρηθεί αναλλοίωτη η φυσιογνωμία της.
Σε αυτόν τον έντονο προβληματισμό, η διεθνής εμπειρία και πρακτική δείχνει ότι αυτή η συνύπαρξη είναι όχι μόνο εφικτή, αλλά ενισχύει και στηρίζει την προβολή των περιοχών και την περιβαλλοντική προστασία τους.
Στην παρουσίαση με τίτλο «Συνδυασμός Αξιοποίησης της Γεωθερμίας και του Φυσικού Κάλλους της περιοχής με βάση τη Διεθνή Εμπειρία και Πρακτική» παρατίθενται χαρακτηριστικά παραδείγματα, με επαρκή τεκμηρίωση και πλήθος εικόνων, από διάφορες περιοχές της Γης, όπως:
- Ισλανδία
- Αζόρες
- Τοσκάνη Ιταλίας
- Γουαδελούπη (Γαλλικές Αντίλλες)
- Χαβάη
όπου, ενώ γίνεται εκμετάλλευση γεωθερμικών ρευστών, το φυσικό περιβάλλον δεν αλλοιώνεται, ο τουρισμός όχι μόνο δεν πλήττεται αλλά αυξάνει και οι τοπικές κοινωνίες απολαμβάνουν σημαντικά οικονομικά οφέλη.
Αν, μάλιστα, ληφθεί υπόψη ότι στα παραδείγματα που παρατίθενται αξιοποιούνται γεωθερμικά ρευστά υψηλής ενθαλπίας, καθίσταται σαφές ότι σήμερα υπάρχει όλη η τεχνολογική δυνατότητα για μηδενική επιβάρυνση στο περιβάλλον, ενώ ακόμη και τα έργα υποδομής (γεωτρήσεις, δίκτυα μεταφοράς, θερμικοί σταθμοί) μπορούν να σχεδιαστούν και να κατασκευασθούν με τέτοιο τρόπο ώστε να μην προκαλούν ούτε καν οπτική όχληση, αλλά και να αποτελέσουν αντικείμενα επιπλέον ενδιαφέροντος και προσέλκυσης τουριστικής κίνησης.
Ιδιαίτερα ευνοϊκές είναι οι δυνατότητες συνύπαρξης ενεργειακής αξιοποίησης των γεωθερμικών ρευστών χαμηλής ενθαλπίας (≤100oC) και γεωτουριστικής ανάπτυξης μιας περιοχής, ενώ στην περίπτωση της αξιοποίησης της αβαθούς γεωθερμίας, δηλαδή της ενεργειακής αξιοποίησης της θερμοκρασίας νερών και εδαφικών/γεωλογικών σχηματισμών, που δεν θεωρούνται γεωθερμικό δυναμικό (Τ≤30oC) δεν υπάρχει καμία περιβαλλοντική επίπτωση.
Ευχαριστίες
Εκφράζονται θερμές ευχαριστίες προς:
- τον κ. Ευάγγελο Σπυρίδωνος, ο οποίος -με την ιδιότητα του μέλους του Δ.Σ. του Συλλόγου Ελλήνων Γεωλόγων- συμμετείχε τιμητικά στην παρουσίαση
- την κ. Παρασκευή (Εύη) Νομικού, τότε Επίκουρη Καθηγήτρια του Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του ΕΚΠΑ και πρόεδρο της Επιστημονικής Επιτροπής του προαναφερθέντος Συνεδρίου, για την πρόσκληση συμμετοχής με ομιλία-παρουσίαση
Μπορείτε να διαβάσετε αναλυτικά την παρουσίαση του θέματος εδώ.