Της Gavanndra Hodge
Όταν μεγάλωνα, πάντα ήθελα να περάσω μια νύχτα στο Βρετανικό Μουσείο, μόνη μου με τις παλιές πέτρες — γεμάτες, όπως ήμουν βέβαιη, με τη μαγεία των αρχαίων ναών. Με αυτόν τον τρόπο, πίστευα, ο χρόνος θα μπορούσε να καταρρεύσει και ίσως να ήταν δυνατό να επιστρέψω στο παρελθόν, έστω για λίγο. Μετά από μια ζωή που αναζητούσα αυτό το συναίσθημα, η επίσκεψη στο Ιμαρέτ — ταυτόχρονα μνημείο και πολυτελές καταφύγιο — είναι το πιο κοντινό που έχω φτάσει ποτέ.
Το Ιμαρέτ χτίστηκε στην πόλη της Καβάλας, στη βόρεια Ελλάδα, το 1817, όταν η περιοχή βρισκόταν υπό οθωμανικό έλεγχο. Οραματίστηκε, ανέθεσε και πλήρωσε για την κατασκευή του ο Μοχάμεντ Άλι (γνωστός και ως Μεχμέτ Αλή Πασάς), ο οποίος είχε ανελιχθεί στις τάξεις του οθωμανικού στρατού για να γίνει κληρονομικός αντιβασιλέας της Αιγύπτου. Δημιούργησε το Ιμαρέτ ως βακούφι, ένα φιλανθρωπικό συγκρότημα για την εκπαίδευση αγοριών και τη σίτιση των φτωχών της περιοχής. Το Ιμαρέτ λειτούργησε με αυτόν τον τρόπο για σχεδόν έναν αιώνα, μετά τον οποίο εγκαταλείφθηκε και ερήμωσε. Οι όμορφοι γκρίζοι θόλοι του (πάνω από 100) και οι ροδακινί εξωτερικοί τοίχοι παρέμεναν το πιο χαρακτηριστικό θέαμα της πόλης — είχε χτιστεί στη θέση του αρχαίου ελληνικού Ναού της Παρθένου και δεσπόζει στην άκρη ενός βράχου στην παλιά πόλη. Όμως τα μαρμάρινα εσωτερικά του ράγισαν, η στέγη κατέρρευσε, τα κελιά όπου κοιμόντουσαν τα αγόρια άδειασαν, τα σιντριβάνια στέρεψαν, το τζαμί σώπασε. Ώσπου, στα τέλη της δεκαετίας του ’90, εμφανίστηκε η Άννα Μισσιριάν. Γεννημένη στην Καβάλα και έμπορος καπνού (ο καπνός υπήρξε για αιώνες η βασική οικονομική δύναμη της περιοχής), αποφάσισε να σώσει το κτίριο που την είχε γοητεύσει σε όλη της τη ζωή.
«Είναι ένας έρωτας», εξηγεί η ίδια, καθισμένη στην κομψή ξύλινη τραπεζαρία με τη θέα στη Μεσόγειο, κρατώντας ένα spritzer λευκού κρασιού στο χέρι, με τον σκύλο της, Lalique, να ξαπλώνει στα πόδια της. Η απόκτηση του χώρου απαίτησε χρόνο και δέσμευση: διάφορες ιστορικές ιδιαιτερότητες σήμαιναν ότι το κτίριο ανήκε στην αιγυπτιακή κυβέρνηση, με την οποία η Μισιριάν εξασφάλισε μίσθωση 50 ετών (διαπραγμάτευση που κράτησε επτά χρόνια). Η ανακαίνιση του Ιμαρέτ απαίτησε σχεδόν πέντε χρόνια και 7 εκατομμύρια ευρώ.
Το συγκρότημα ξεπερνά τα 4.000 τ.μ., σε δύο ορόφους. Η Μισσιριάν διατήρησε τη βασική διάταξη του κτιρίου, αν και εκεί όπου κάποτε υπήρχαν γραφεία, κουζίνες και αίθουσες μελέτης, τώρα υπάρχουν εστιατόρια, cigar room και βιβλιοθήκη. Άνοιξε τα κελιά των μαθητών για να δημιουργήσει οκτώ ευρύχωρες σουίτες, καθεμία διαφορετική, διατηρώντας στοιχεία από το αρχικό βακούφι — θολωτές οροφές με γκράφιτι από τα αγόρια που κοιμούνταν εκεί, λεπτές τοιχογραφίες με λουλούδια, ρηχούς πέτρινους νιπτήρες. Η δική μου σουίτα περιλάμβανε τρία πρώην κελιά. Τα δωμάτια είχαν ξύλινα πατώματα, μπρούτζινα φωτιστικά, τζάκια από τούβλο, όπου κάθε βράδυ άναβαν δεκάδες κεριά. Οι τοίχοι είναι επιχρισμένοι σε ελληνικό ύφος με tadelakt και τα υφάσματα εναλλάσσονται εποχικά: βαμβάκια και λινά το καλοκαίρι, βελούδα με κρόσσια και μεταξωτά κοσμημένα τον χειμώνα. Από τη μία πλευρά έβλεπα το λιμάνι, από την άλλη μια εσωτερική αυλή με πορτοκαλιές και μωσαϊκό μπλε πισίνα.
Η Καβάλα είναι μια πόλη χωρίς πολλές αξιώσεις, σταυροδρόμι ανάμεσα στην Ανατολή και τη Δύση, άλλοτε κοσμοπολίτικη, τώρα λίγο ξεθωριασμένη. Όμως μόλις περάσεις την παλιά πόρτα του Ιμαρέτ — πάνω από την οποία υπάρχει μια αναθηματική επιγραφή — ο θόρυβος υποχωρεί. Λεπτές γάτες ξαπλώνουν, χελιδόνια βουτούν, ακούς το νερό να στάζει στο μάρμαρο. Το μάρμαρο προέρχεται από δύο τόπους: το γκρίζο της Καβάλας και το διάφανο λευκό της Θάσου. Αυτό το θάσιο μάρμαρο είχε χρησιμοποιηθεί για τον ελληνικό ναό, αποσπάσματα του οποίου ενσωματώθηκαν στο Ιμαρέτ. Το τζαμί φιλοξενεί σήμερα μουσικές εκδηλώσεις, ενώ η παλιά δεξαμενή νερού έχει μετατραπεί σε εσωτερική πισίνα με θολωτή στέγη που θυμίζει τελετουργία μύησης. Το χαμάμ έχει ανακαινιστεί πολυτελώς, χώρος πραγματικής ηρεμίας, όπου το σώμα λούζεται και αλείφεται με αρωματικά έλαια.
Η κουζίνα βασίζεται σε τοπικά προϊόντα, κατά προτίμηση εντός 30 χλμ., με φρούτα και λαχανικά από τους κήπους του Ιμαρέτ. Τα γεύματα σερβίρονται σε διαφορετικά σημεία του συγκροτήματος ώστε κάθε επισκέπτης να απολαμβάνει την αίσθηση της ιδιωτικότητας. Το πρωινό σερβίρεται σε πορσελάνες Limoges στην ημικυκλική βεράντα: κάθε μέρα διαφορετικές σπιτικές μαρμελάδες, μυρωδάτο μέλι από μελισσοκόμο-Χελς Άγγελο της Θάσου, γιαούρτι με φιστίκια. Το μεσημεριανό μπορεί να είναι τοπικά τυριά, ελιές και ελαιόλαδο (τόσο εξαιρετικό που πήρα δύο μπουκάλια μαζί μου), ή τοπικές πίτες ψημένες μπροστά σου. Το Ιμαρέτ φιλοξενεί επίσης το ερευνητικό κέντρο Moha για τις πολιτιστικές συνδέσεις Ελλάδας-Μουσουλμανικού κόσμου.
Τα δείπνα ετοιμάζονται κάθε βράδυ από τον σεφ Στέλιο Χατζηαβραμίδη, μενού πολλών πιάτων που αλλάζει ανάλογα με την εποχή. Πάντα υπάρχει σούπα, ως αναφορά στην παλιά λειτουργία του Ιμαρέτ ως συσσίτιο. Μία βραδιά δοκιμάσαμε αμυγδαλόσουπα και μοσχάρι από την Ξάνθη· άλλη βραδιά ψάρια από την ψαραγορά της Καβάλας, όπου ο σεφ βρέθηκε στις 4:30 το πρωί. Τα κρασιά προέρχονται από Θράκη και Δράμα. Κάθε μέρα ένα νέο κέρασμα σερβιριζόταν στο δωμάτιό μου: βερίκοκα με αμύγδαλα, γλυκό βύσσινο, ή παραδοσιακό σαπούνι με λινό ύφασμα για πλύσιμο ποδιών, όπως στην Οθωμανική εποχή.
Ο χρόνος παίρνει άλλη διάσταση εδώ. Τα χελιδόνια που πετούν γύρω από το ακρωτήριο το έκαναν και πριν χτιστεί ο ελληνικός ναός, όταν ο χώρος ήταν ιερό Θρακικής θεότητας της σελήνης. Γύρω βρίσκονται τα βουνά της Ροδόπης, όπου ο Ορφέας αναζήτησε την Ευρυδίκη· η σπηλιά του Πολύφημου· το Παγγαίο, ιερό του Διονύσου, με αποδείξεις οινοποιίας από το 4200 π.Χ. και τον χρυσό που χρηματοδότησε τις εκστρατείες του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Εδώ βρέθηκε και ο Απόστολος Παύλος: στο βαπτιστήριο της Αγίας Λυδίας τελέστηκε η πρώτη χριστιανική βάπτιση στην Ευρώπη.
Στο πλαίσιο αυτό, για τους επισκέπτες του Ιμαρέτ οργανώνονται πολιτιστικές εκδρομές: στους Φιλίππους, με την περίφημη μάχη του 42 π.Χ., αλλά και το αρχαίο θέατρο όπου ανεβαίνουν ακόμα τραγωδίες.
Υπάρχουν στρώσεις ιστορίας εδώ, μύθου και λογοτεχνίας. Ορατές στο τοπίο και στα κτίρια, που καταστρέφονται και ξαναχτίζονται ξανά και ξανά. Αυτή η αίσθηση είναι απτή στο Ιμαρέτ: στα μαρμάρινα πατώματα φαγωμένα από βήματα ανθρώπων που έζησαν και πέθαναν, μα που μοιάζει ακόμα να περπατούν στις σκιές.
Το Ιμαρέτ θα ανοίξει για επισκέπτες την 1η Οκτωβρίου. Μια διαμονή πέντε διανυκτερεύσεων κοστίζει από 22.000 €, για δύο άτομα, με πλήρες και εξατομικευμένο πρόγραμμα γαστρονομικών, ευεξιακών και πολιτιστικών εμπειριών, καθώς και μεταφορές από και προς το Ιμαρέτ.
Πηγή: thetimes.com