Οι μαζικές διώξεις, τα βασανιστήρια και οι απαγορεύσεις της περιόδου 1941-44 από τη σκληρή Βουλγαρική κατοχή στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη και δη στην Καβάλα έγραψαν μια από τις πιο μελανές σελίδες στην Ιστορία της περιοχής, πτυχές τη οποίας παραμένουν ακόμα σκοτεινές σε πολλούς, ακόμα και σε ιστοριογράφους, καθώς κάθε μαρτυρία αποτελεί και μια καινούρια πηγή και γράφει μια ακόμα σελίδα στο βιβλίο με την πιο τραγική περίοδο της σύγχρονης Ιστορίας της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης.
Η εκπομπή «Μηχανή του Χρόνου» με τον Χρίστο Βασιλόπουλο παρουσίασε τη Δευτέρα 29 Ιανουαρίου 2018 στις 21:00 από το COSMOTE HISTORY άγνωστες πτυχές της Βουλγαρικής κατοχής στην περιοχή μας, μέσα από μαρτυρίες κατοίκων και αναλύσεις ιστορικών, ενώ η εκπομπή θα μεταδοθεί σε επανάληψη την Κυριακή 4 Φεβρουαρίου στις 19:00.
Ο Β’ Παγκόσμιος πόλεμος και ο Χίτλερ άνοιξαν τον δρόμο στον βασιλιά Μπόρις Γ’ να επιβάλει τη «Μεγάλη Βουλγαρία» χωρίς ο στρατός του να δώσει ούτε μία μάχη. Το Τριμερές Σύμφωνο με τη Γερμανία και την Ιταλία τού εξασφάλισε την πολυπόθητη έξοδο στο Αιγαίο και σηματοδότησε έναν απίστευτο κύκλο αίματος στην περιοχή. Η εκπομπή ταξίδεψε στις Σέρρες, στη Δράμα και στην Καβάλα και κατέγραψε συγκλονιστικές μαρτυρίες.
Στην εκπομπή μιλούν άνθρωποι που βίωσαν τη Βουλγαρική κατοχή. Παρουσιάζουν πως μέσα σε μία νύχτα όλες οι ελληνικές αστυνομικές, διοικητικές, οικονομικές, εκπαιδευτικές και θρησκευτικές αρχές αντικαταστάθηκαν από αντίστοιχες βουλγαρικές. Οι Βούλγαροι δεν έκαναν κατοχή χώρας, όπως οι Ιταλοί και οι Γερμανοί, αλλά προσάρτηση εδαφών, ενώ η Ανατολική Μακεδονία και Θράκη παραδόθηκαν ως δώρο από τους Γερμανούς στους Βούλγαρους χωρίς να έχουν δώσει μάχη…
Ένα από τα πρώτα μέτρα εκβουλγαρισμού ήταν η απαγόρευση της ελληνικής γλώσσας, ακόμα και στα σχολεία. Σε όλα τα καταστήματα και τις δημόσιες υπηρεσίες και τράπεζες οι επιγραφές ήταν στα βουλγάρικα. Όποιος δε μιλούσε τη γλώσσα έπεφτε θύμα άγριου ξυλοδαρμού. Ήταν μια γενικευμένη μέθοδος εκφοβισμού, που όσοι την έζησαν τη θυμούνται και την περιγράφουν, όπως και το ότι κάθε Έλληνας καταστηματάρχης για να μην κατασχεθεί το μαγαζί του υποχρεωνόταν να αποκτήσει βουλγάρικο ονοματεπώνυμο, αλλά και Βούλγαρο συνέταιρο. Συνέταιρο στις εισπράξεις, αλλά όχι στα έξοδα…
Η φυγή προς στις γερμανοκρατούμενες περιοχές μέσω του ποταμού Στρυμόνα ήταν η μόνη διέξοδος για χιλιάδες Έλληνες, καθώς εκεί λειτουργούσαν, έστω και τυπικά, οι κατοχικές ελληνικές αρχές, τη στιγμή που ο εκβουλγαρισμός προέβλεπε μαζικές μετακινήσεις Βούλγαρων προς τις ελληνικές περιοχές. Πάνω από 100.000 έποικοι κατέλαβαν σπίτια, επιχειρήσεις και χωράφια σε Δράμα, Σέρρες, Καβάλα, Ξάνθη και αλλού.
Συντελεστές-μαρτυρίες
Στην εκπομπή μιλούν οι ιστορικοί: Ευάνθης Χατζηβασιλείου, Τάσος Χατζηαναστασίου, Σπύρος Σφέτας, Δημήτρης Πασχαλίδης, Βασίλης Ριτζαλέος, Δήμητρα Πατρωνίδου, Κατερίνα Τσέκου και οι δημοσιογράφοι Βασίλης Τζανακάρης και Σπύρος Κουζινόπουλος.
Μιλούν ακόμη από τον Νομό Δράμας οι κάτοικοι: Αθανάσιος Κάζης, Κώστας Χατζησπάσου, Δημήτρης Γκλαβόπουλος, Ευάγγελος Δώδος, Ανέστης Μορφίδης, Διαμάντης Λαζαρίδης, Περικλής Γαϊτάνης και Στέλλα Τσίπα.
Συμμετέχουν στην εκπομπή ο εφημέριος Δοξάτου Ιωάννης Αγγέλου, ο καθηγητής Διεθνούς Δικαίου και Εξωτερικής πολιτικής Άγγελος Συρίγος, ο καθηγητής Βαλκανικών Σπουδών Βλάσης Βλασίδης, ο συγγραφέας Δημήτρης Μπατσιούλας και ο Μανώλης Γλέζος.
Η εκπομπή ολοκληρώνεται σε δύο μέρη. Στο επόμενο επεισόδιο γίνεται εκτενής αναφορά στην εξέγερση της Δράμας και στο τρομερό ολοκαύτωμα με περισσότερους από 2.000 νεκρούς, με κύριο στόχος των Βούλγαρων να είναι οι άμαχοι και τα γυναικόπαιδα από τους Νομούς Δράμας, Σερρών και Καβάλας.
*Η κεντρική φωτογραφία προέρχεται από το αρχείο του Πασχάλη Παλαβούζη. Δεν επιτρέπεται η αναπαραγωγή χωρίς την άδειά του. Επιχρωματισμός από τη «Μηχανή του Χρόνου»