Η ιστορία του γιοφυριού της Άρτας του Χάρη Θώμου πλημμύρισε τη σκηνή του θεάτρου Αντιγόνη Βαλάκου στην Καβάλα, το τριήμερο 14–16 Νοεμβρίου 2025, με την παράσταση «Πετριχώρα-Η ιστορία του γιοφυριού της Άρτας», μια δουλειά που όπως σημειώνει η Νατάσα Θεοδοσίου, προσέγγισε τον γνωστό λαϊκό θρύλο με έναν τρόπο απλό, καθαρό και ιδιαίτερα ανθρώπινο. Από τη στιγμή που μπαίνεις στην αίθουσα, νιώθεις ότι κάτι «εναρμονισμένο με τη φύση και βαθιά γειωμένο» σε περιμένει, όχι μια αναπαράσταση εποχής, αλλά μια σύγχρονη ματιά σε μια ιστορία που όλοι, λίγο ή πολύ, γνωρίζουμε.
Η πολυβραβευμένη «Πετριχώρα» είναι μια χώρα που δε χτίσαμε, ένα τραγούδι που δεν έχει βρει τα λόγια να πει την αλήθεια, μια πορεία που καλούμαστε να αποφασίσουμε μαζί. Και έτσι και έγινε επί σκηνής του Αντιγόνη Βαλάκου…
Γράφει για την παράσταση η Νατάσα Θεοδοσίου
Ο Χάρης Θώμος επιλέγει να αφηγηθεί το γνωστό δημοτικό τραγούδι με μια ομάδα εννέα ηθοποιών που λειτουργούν σαν ενιαίο σώμα. Δεν υπάρχουν εντυπωσιασμοί ή περίτεχνες σκηνογραφικές λύσεις, αντιθέτως, η παράσταση βασίζεται στη συλλογική κίνηση, στη φωνή, στις επαναλαμβανόμενες εικόνες και στην αίσθηση ότι παρακολουθούμε μια κοινότητα που προσπαθεί -με πείσμα αλλά και φόβο- να χτίσει το δικό της γεφύρι.
Η εισαγωγική ατμόσφαιρα δημιουργείται σταδιακά.
Οι ηθοποιοί κινούνται σαν να συμμετέχουν σε έναν παλιό, αυτοσχέδιο τελετουργικό κύκλο. Οι ήχοι, οι αναπνοές, ο ρυθμός τους δίνουν την εντύπωση μιας ομάδας ανθρώπων που κουβαλούν το βάρος μιας ιστορίας που επαναλαμβάνεται. Η παράσταση δεν επιδιώκει να μας «μαγέψει», αλλά να μας βάλει να παρατηρήσουμε: Πώς χτίζεται κάτι; Τί χρειάζεται για να σταθεί; Ποιος πληρώνει το τίμημα;
Η θυσία της Λυγερής παρουσιάζεται με τρόπο λιτό, καθόλου μελοδραματικό. Η σκηνή αυτή λειτουργεί περισσότερο ως υπενθύμιση παρά ως κορύφωση. Δεν βλέπουμε μια τραγική ηρωίδα, αλλά μια γυναίκα παγιδευμένη ανάμεσα στην ανάγκη της κοινότητας και στη δική της ζωή. Η ένταση προκύπτει από το σύνολο, όχι από έναν μεμονωμένο ρόλο.
Η σκηνογραφία και τα κοστούμια παραμένουν «κοντά στη γη», υφές, χρώματα και αντικείμενα που θυμίζουν πέτρα, χώμα, ξύλο. Λιτά, αλλά ακριβή. Ο φωτισμός συμπληρώνει την εικόνα με διακριτικούς τονισμούς, σαν να παρακολουθούμε τη μέρα να αλλάζει καθώς το γεφύρι χτίζεται ξανά και ξανά.
Αυτό που μένει στο τέλος είναι η αίσθηση του «μαζί». Η παράσταση στηρίζεται στην ιδέα ότι το γεφύρι δεν είναι μόνο κατασκευή, είναι προσπάθεια, λάθος, επανάληψη, συλλογικότητα. Σε αυτό το πλαίσιο, η «Πετριχώρα» αποφεύγει τις υπερβολές και επιλέγει μια καθαρή θεατρική γραμμή. Μια αφήγηση που μας υπενθυμίζει ότι οι μύθοι έχουν ρίζες στον πραγματικό κόσμο και στις πραγματικές ανθρώπινες ανάγκες.
Στο Αντιγόνη Βαλάκου, αυτή η απλότητα λειτούργησε. Η απόσταση με το κοινό ήταν μικρή, και η παράσταση άφησε χώρο για παρατήρηση, συγκέντρωση και σκέψη. Χωρίς βαρύγδουπες δηλώσεις, χωρίς φωνές, απλώς με συνέπεια, ρυθμό και μια ομάδα που φρόντισε να αφηγηθεί μια γνωστή ιστορία με τρόπο φρέσκο και ουσιαστικό.
Η «Πετριχώρα» δεν επιδιώκει να εντυπωσιάσει. Επιλέγει να μιλήσει καθαρά. Και ίσως αυτό να είναι το πιο δύσκολο -και το πιο ωραίο- στις μέρες μας. Από την πρώτη στιγμή, η αίθουσα έμοιαζε να έχει ποτίσει με εκείνη τη μυρωδιά της γης μετά τη βροχή, μια αίσθηση υπόσχεσης, αναγέννησης, αλλά και ενός παλιού, σχεδόν ξεχασμένου πόνου που ζητάει να ακουστεί ξανά. Μπαίνοντας στον χώρο, δεν περίμενα απλώς μια αναβίωση του δημοτικού τραγουδιού.
Περίμενα, θα έλεγα, μια όμορφη παράσταση. Αυτό που εισέπραξα ήταν ένα είδος θεατρικής επίκλησης όπου ο μύθος αναστήθηκε όχι για να υμνηθεί, αλλά για να κρίνει.
Συντελεστές
Σκηνοθεσία: Χάρης Θώμος
Δραματουργία: Αμαλία Κοντογιάννη
Κίνηση: Μαριάνθη Ψωματάκη
Μουσική-Ηχοτοπία: Μάριος Αποστολακούλης
Διδασκαλία παραδοσιακού τραγουδιού: Νατάσα Τσακηρίδου
Φωτισμοί: Αθηνά Μπανάβα
Σκηνογραφία: Κατερίνα Κουκότα
Ενδυματολογία: Νεφέλη Νικολαΐδη
Βοηθός σκηνοθέτη: Θεοχάρης Μπαϊρακταρίδης
Φωτογραφία: Γιώργος Ματζάρης
Γραφιστική επιμέλεια: Χάρης Θώμος
Επικοινωνία-Δημόσιες σχέσεις: Μαρία Τότσκα
Παραγωγή: DOT Ensemble ΑΜΚΕ
Επί σκηνής: Νεφέλη Γκίκογλου, Βασιλική-Λυδία Καλογιάννη, Δημήτρης Κρίκος, Αριάδνη Κώστα, Ευαγγελία Μπότση, Λένα Νεστορίδου, Γεωργία Ποντσουκτσή, Θάνος Πουμάκης, Ελένη Χριστοφή.