Με ένα εκτενές και ομόφωνα εγκεκριμένο ψήφισμα, οι πολιτιστικοί σύλλογοι του Δήμου Παγγαίου κλιμακώνουν τις παρεμβάσεις τους σχετικά με το ζήτημα που έχει ανακύψει γύρω από τη διοργάνωση των παραδοσιακών πανηγυριών, εκφράζοντας την έντονη ανησυχία τους για τις συνέπειες που μπορεί να έχει το ισχύον κανονιστικό και υγειονομικό πλαίσιο στη βιωσιμότητα των πολιτιστικών τους δράσεων.
Το ψήφισμα εγκρίθηκε κατά τη διάρκεια της ανοιχτής σύσκεψης που πραγματοποιήθηκε στην Ελευθερούπολη, με τη συμμετοχή εκπροσώπων 35 πολιτιστικών συλλόγων από ολόκληρο τον Δήμο Παγγαίου, οι οποίοι συμφώνησαν ότι το ζήτημα δεν αφορά μόνο τη διεξαγωγή κάποιων εκδηλώσεων, αλλά αγγίζει τον πυρήνα της πολιτιστικής ταυτότητας και της κοινωνικής συνοχής των τοπικών κοινωνιών.
«Τα πανηγύρια είναι κομμάτι της πολιτιστικής μας κληρονομιάς»
Στο κείμενο του ψηφίσματος επισημαίνεται ότι τα παραδοσιακά πανηγύρια δεν αποτελούν απλώς ψυχαγωγικές ή εμπορικές δραστηριότητες, αλλά ζωντανούς θεσμούς μέσω των οποίων μεταδίδονται από γενιά σε γενιά ήθη, έθιμα, μουσικές, χοροί, αξίες και συλλογικές μνήμες.
Οι σύλλογοι υπογραμμίζουν ότι εδώ και δεκαετίες στηρίζουν το έργο τους μέσα από την εθελοντική προσφορά των μελών τους και τα έσοδα των πανηγυρικών εκδηλώσεων, τα οποία επανεπενδύονται αποκλειστικά σε πολιτιστικές, εκπαιδευτικές και κοινωνικές δράσεις.
Όπως τονίζεται χαρακτηριστικά, ενδεχόμενη αδυναμία διοργάνωσης των παραδοσιακών πανηγυριών θα μπορούσε να οδηγήσει σε σοβαρό περιορισμό ή ακόμη και ματαίωση της λειτουργίας πολλών συλλόγων, με άμεσες συνέπειες στην πολιτιστική ζωή των χωριών.
Το ψήφισμα
«Οι Πολιτιστικοί Σύλλογοι του Δήμου Παγγαίου, συνελθόντες σε κοινή σύσκεψη την 17η Ιουνίου 2026, λαμβάνοντας υπόψη:
• την συνταγματικά κατοχυρωμένη υποχρέωση της Πολιτείας για την προστασία και προαγωγή του πολιτισμού,
• την ανάγκη διαφύλαξης της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς και των παραδοσιακών πολιτιστικών εκφράσεων των τοπικών κοινωνιών,
• τη συμβολή των πολιτιστικών συλλόγων στην κοινωνική συνοχή, την πολιτιστική ανάπτυξη και την τοπική οικονομία,
• καθώς και τις πρακτικές και οικονομικές επιπτώσεις που απορρέουν από την εφαρμογή του ισχύοντος κανονιστικού και υγειονομικού πλαισίου ως προς τη διοργάνωση παραδοσιακών πανηγυριών και λοιπών πολιτιστικών εκδηλώσεων,
διαπιστώνουν και δηλώνουν τα ακόλουθα:
Τα παραδοσιακά πανηγύρια συνιστούν θεσμούς με ιδιαίτερη πολιτιστική, κοινωνική και ιστορική βαρύτητα, οι οποίοι υπερβαίνουν τον χαρακτήρα μιας απλής ψυχαγωγικής ή εμπορικής δραστηριότητας. Αποτελούν φορείς διαγενεακής μετάδοσης εθίμων, μουσικών και χορευτικών παραδόσεων, κοινωνικών αξιών και συλλογικών πρακτικών, συμβάλλοντας ουσιωδώς στη διατήρηση της πολιτιστικής ταυτότητας των τοπικών κοινοτήτων.
Επί σειρά δεκαετιών, οι πολιτιστικοί σύλλογοι ασκούν κοινωφελή και μη κερδοσκοπική δραστηριότητα, στηριζόμενοι αφενός στην εθελοντική προσφορά των μελών τους και αφετέρου στα έσοδα που προκύπτουν από τη διοργάνωση των πανηγυρικών εκδηλώσεων. Τα έσοδα αυτά δεν διανέμονται ούτε αποτελούν αντικείμενο κερδοσκοπίας, αλλά διατίθενται αποκλειστικά για την επίτευξη των καταστατικών σκοπών των συλλόγων, ιδίως για:
• τη λειτουργία πολιτιστικών και χορευτικών τμημάτων,
• την προμήθεια, συντήρηση και ανάδειξη παραδοσιακών φορεσιών,
• τη διοργάνωση πολιτιστικών δράσεων και εκδηλώσεων,
• τη συμμετοχή σε πολιτιστικά φεστιβάλ και ανταλλαγές,
• τη διάσωση και προβολή της λαογραφικής παράδοσης,
• την ανάπτυξη δράσεων για παιδιά και νέους,
• την υλοποίηση κοινωνικών και κοινωφελών παρεμβάσεων.
Υπό το πρίσμα αυτό, η ουσιώδης αδυναμία διοργάνωσης των παραδοσιακών πανηγυριών συνεπάγεται άμεσο κίνδυνο περιορισμού ή και ματαίωσης της δραστηριότητας των πολιτιστικών συλλόγων, με συνακόλουθη δυσμενή επίπτωση στην άσκηση του πολιτιστικού και κοινωνικού τους έργου.
Περαιτέρω, εκφράζεται έντονος προβληματισμός ως προς τη σταδιακή αλλοίωση της φύσης και της φυσιογνωμίας των πανηγυρικών εκδηλώσεων, η οποία δύναται να προκύψει από την υποχρεωτική υποκατάσταση της εθελοντικής συμμετοχής και της συλλογικής οργάνωσης από αμιγώς επαγγελματικές ή επιχειρηματικές δομές παροχής υπηρεσιών εστίασης.
Η επιβολή τέτοιων πρακτικών ενδέχεται να μεταβάλει ουσιωδώς τον χαρακτήρα των εκδηλώσεων, οδηγώντας σε εμπορευματοποίηση πολιτιστικών θεσμών που ιστορικά εδράζονται στην κοινωνική προσφορά, τη συμμετοχικότητα και τον εθελοντισμό.
Παράλληλα, διαπιστώνεται ότι οι δραστηριότητες των πολιτιστικών συλλόγων ενισχύουν σημαντικά την τοπική οικονομική ανάπτυξη, μέσω συνεργασιών με τοπικές επιχειρήσεις και παραγωγούς, όπως κρεοπωλεία, αρτοποιεία, καταστήματα τροφίμων, κάβες και λοιπές μικρές επιχειρήσεις. Η οικονομική αξία που παράγεται παραμένει εντός της τοπικής αγοράς και επανεπενδύεται προς όφελος της τοπικής κοινωνίας.
Ιδιαίτερη μνεία οφείλεται στις εκδηλώσεις ανάδειξης τοπικών προϊόντων, όπως οι γιορτές παραδοσιακών εδεσμάτων και αγροτικών προϊόντων, οι οποίες συνιστούν μορφές προβολής της τοπικής παραγωγής, της γαστρονομικής κληρονομιάς και της συλλογικής ιστορικής μνήμης κάθε περιοχής.
Ομοίως, τα θρησκευτικά πανηγύρια, καθώς και τα παραδοσιακά έθιμα, συμπεριλαμβανομένων των εθιμικών τελετουργικών μορφών όπως το κουρμπάνι, αποτελούν αναπόσπαστα στοιχεία της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς και χρήζουν ειδικής προστασίας και διατήρησης.
Οι υπογράφοντες σύλλογοι δηλώνουν ρητώς ότι:
• αναγνωρίζουν την υποχρέωση προστασίας της δημόσιας υγείας,
• αποδέχονται την ανάγκη τήρησης κανόνων υγιεινής και ασφάλειας,
• δεν επιδιώκουν καθεστώς ανεξέλεγκτης λειτουργίας των εκδηλώσεών τους,
• δεν ζητούν παρεκκλίσεις οι οποίες θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία ή την ασφάλεια των πολιτών.
Για τους ανωτέρω λόγους ζητούμε:
- Τη θέσπιση ειδικού και διακριτού κανονιστικού πλαισίου για τους πολιτιστικούς, λαογραφικούς και λοιπούς μη κερδοσκοπικούς συλλόγους που διοργανώνουν παραδοσιακές πολιτιστικές εκδηλώσεις.
- Τη νομοθετική πρόβλεψη δυνατότητας παρασκευής και διάθεσης παραδοσιακών εδεσμάτων και ψητών από τους ίδιους τους συλλόγους, υπό συγκεκριμένες, αναλογικές και εφαρμόσιμες προϋποθέσεις υγιεινής και ασφάλειας.
- Τη θεσμοθέτηση διαδικασιών εκπαίδευσης ή πιστοποίησης εθελοντών, όπου αυτό κρίνεται αναγκαίο, ώστε να εξασφαλίζεται η προστασία της δημόσιας υγείας χωρίς να αναιρείται η παραδοσιακή μορφή των εκδηλώσεων.
- Τη ρητή νομοθετική προστασία των θρησκευτικών πανηγυριών και των παραδοσιακών εθίμων που συνιστούν στοιχεία της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς της χώρας.
- Τη διασφάλιση της δυνατότητας προβολής, παρουσίασης και προσφοράς τοπικών προϊόντων στο πλαίσιο πολιτιστικών και παραδοσιακών εκδηλώσεων.
- Τη θεσμική συμμετοχή εκπροσώπων των πολιτιστικών συλλόγων σε κάθε διαδικασία δημόσιας διαβούλευσης που αφορά το κανονιστικό πλαίσιο λειτουργίας των πανηγυριών και συναφών εκδηλώσεων.
- Την άμεση έναρξη οργανωμένου και ουσιαστικού διαλόγου μεταξύ της Πολιτείας και των πολιτιστικών φορέων, με σκοπό τη διαμόρφωση ενός λειτουργικού, αναλογικού και κοινωνικά αποδεκτού πλαισίου ρύθμισης.
Η διατήρηση των παραδοσιακών πανηγυριών δεν συνιστά ζήτημα ιδιωτικού ή συντεχνιακού συμφέροντος. Συνδέεται άμεσα με την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής, τη στήριξη της τοπικής ανάπτυξης και την εκπλήρωση της συλλογικής υποχρέωσης διαφύλαξης της ιστορικής και πολιτιστικής μας συνέχειας.
Οι πολιτιστικοί σύλλογοι δεν αξιώνουν προνομιακή μεταχείριση ούτε εξαίρεση από τους κανόνες της έννομης τάξης. Αξιώνουν, όμως, την υιοθέτηση ενός δίκαιου, αναλογικού και λειτουργικού θεσμικού πλαισίου, το οποίο θα λαμβάνει υπόψη τον ιδιαίτερο χαρακτήρα και την κοινωνική αποστολή τους.
Η παράδοση αποτελεί συνταγματικά προστατευόμενο πολιτιστικό αγαθό και στοιχείο της συλλογικής ταυτότητας των τοπικών κοινωνιών. Η διαφύλαξη και η συνέχισή της συνιστούν υποχρέωση της Πολιτείας και ευθύνη όλων μας απέναντι στις επόμενες γενιές.
Το παρόν ψήφισμα εγκρίθηκε ομόφωνα από τη συνάντηση των Πολιτιστικών Συλλόγων του Δήμου Παγγαίου και εξουσιοδοτείται η Συντονιστική Επιτροπή να το κοινοποιήσει στους αρμόδιους κρατικούς, αυτοδιοικητικούς και λοιπούς θεσμικούς φορείς, καθώς και να προβεί σε κάθε νόμιμη και πρόσφορη ενέργεια για την προώθηση και υποστήριξη των ανωτέρω αιτημάτων.
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ ΟΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΙ ΣΥΛΛΟΓΟΙ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΠΑΓΓΑΙΟΥ
Πολιτιστικός και Μορφωτικός Σύλλογος Αντιφιλίππων
Πολιτιστικός Σύλλογος Ελευθερούπολης
Πολιτιστικός Σύλλογος Παλαιοχωρίου
Μορφωτικός Σύλλογος Κοκκινοχώματος
Πολιτιστικός Σύλλογος Ακροβουνίου
Αιμοδοτικός Πολιτιστικός Σύλλογος Ακροβουνίου
Πολιτιστικός Σύλλογος Δωματίων
Αιμοδοτικός Πολιτιστικός Σύλλογος Μεσιάς – Μέλισσας
Πολιτιστικός Μορφωτικός Σύλλογος Ποδοχωρίου “Η Πρόοδος»
Πολιτιστικός Σύλλογος Κοκκινοχωρίου “Ο Οβηλος”
Πολιτιστικός Σύλλογος Ελευθερών
Πολιτιστικός Σύλλογος Μεσορόπης ” Μέγας Αλέξανδρος
Πολιτιστικός Σύλλογος Μουσθένης “το Παγγαίο”
Πολιτιστικός Σύλλογος Σιδηροχωρίου
Πολιτιστικός Σύλλογος Γεωργιανής “ο Πρόσφυγας”
Εξωραϊστικός Πολιτιστικός Αιμοδοτικός Σύλλογος Αγ.Χριστοφόρου
Πολιτιστικός Σύλλογος Γαληψού
Πολιτιστικός Αιμοδοτικός Σύλλογος Αμισιανών
Μορφωτικός Πολιτιστικός Σύλλογος Ν. Περάμου
Νέος Μορφωτικός και Πολιτιστικός Σύλλογος Πλατανοτόπου
Πολιτιστικός Εξωραϊστικός Σύλλογος Ν. Ηρακλείτσας
Πολιτιστικός Ποντιακός Σύλλογος Ελαιοχωρίου “ο Άγιος Γεώργιος”
Στέγη Πολιτισμού Φωλιάς
Πολιτιστικός Εξωραϊστικός Μορφωτικός Σύλλογος Μυρτοφύτου «ΤΟ ΣΥΜΒΟΛΟ»
Ποντιακός Σύλλογος Μελισσοκομείου – Πυργοχωρίου
Πολιτιστικός Σύλλογος Κάρυανης “Νέα Γενιά
Αδελφότητα Ηρακλειτσιωτών
ΠΑΣ Πόντος Χορτοκοπίου
Πολιτιστικός και Μορφωτικός Σύλλογος Νικήσιανης “Ο Αράπης”
Μουσικοχορευτικός Σύλλογος “Το Πράβι”
Πολιτιστικός Σύλλογος Π. Οφρυνίου
Πολιτιστικός Σύλλογος Γυναικών Οφρυνίου
Πολιτιστικός Σύλλογος Ορφανίου
Πολιτιστικός Μορφωτικός Σύλλογος Νεολαίας Ακροποτάμου
Πολιτιστικός Μικρασιατικός και Ποντιακός Σύλλογος Χρυσοκάστρου
35.Πολιτιστικός Σύλλογος Εξοχής “Αλησμόνητες πατρίδες”