Mία ενδιαφέρουσα εικόνα για την ποιότητα του αέρα στην Καβάλα και την ευρύτερη περιοχή της αποκαλύπτει η νέα έρευνα της Indigma, με έδρα την Κομοτηνή, η οποία χαρτογράφησε την εξέλιξη των συγκεντρώσεων διοξειδίου του αζώτου (NO₂) σε ολόκληρη την Ελλάδα, από το 2014 έως το 2024.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της διαδραστικής πλατφόρμας «Ο Αέρας που Αναπνέουμε», η ευρύτερη περιοχή της Καβάλας κατέγραψε το 2024 μέση ετήσια συγκέντρωση NO₂ 6,3 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο (μg/m³), όταν ο πανελλαδικός μέσος όρος διαμορφώθηκε στα 4,3 μg/m³.
Πρόκειται για συγκέντρωση περίπου 46,5% υψηλότερη από τον μέσο όρο της χώρας, γεγονός που αναδεικνύει τη σημασία της συστηματικής παρακολούθησης της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην περιοχή.
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο ενδιαφέρουσα όταν η Καβάλα συγκρίνεται με τις υπόλοιπες μεγάλες πόλεις της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης.
Η Καβάλα δεύτερη μετά τη Δράμα
Με βάση τα στοιχεία του 2024, για περιοχές ακτίνας 15 χιλιομέτρων γύρω από τις πέντε πόλεις, η μεγαλύτερη μέση συγκέντρωση διοξειδίου του αζώτου εντοπίζεται στη Δράμα, με 6,6 μg/m³.
Ακολουθεί η Καβάλα με 6,3 μg/m³, ενώ χαμηλότερα βρίσκονται η Κομοτηνή με 5,7 μg/m³, η Ξάνθη με 5,5 μg/m³ και η Αλεξανδρούπολη με 4,3 μg/m³.
Η Καβάλα παρουσιάζει, επομένως, υψηλότερη συγκέντρωση από τρεις από τις τέσσερις άλλες πόλεις που εξετάστηκαν, ενώ η διαφορά της από τη Δράμα είναι σχετικά μικρή.
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι τιμές προκύπτουν από γεωγραφικές ζώνες γύρω από τις πόλεις και περιλαμβάνουν αστικές, περιαστικές και άλλες εκτάσεις. Δεν αποτελούν μετρήσεις αποκλειστικά στο κέντρο κάθε πόλης.
Το 2017 ήταν η χειρότερη χρονιά για την Καβάλα
Η εξέλιξη των συγκεντρώσεων του NO₂ στην περιοχή της Καβάλας παρουσιάζει διακυμάνσεις κατά τη διάρκεια της δεκαετίας. Σύμφωνα με την ανάλυση της Indigma, το 2017 καταγράφηκε η υψηλότερη μέση συγκέντρωση, στα 9,0 μg/m³.
Αντίθετα, η χαμηλότερη τιμή σημειώθηκε το 2023, με 6,1 μg/m³, ενώ το 2024 ακολούθησε μικρή αύξηση, στα 6,3 μg/m³. Σε σύγκριση με το 2014, η συνολική μεταβολή για την Καβάλα είναι −5,1%, δηλαδή μείωση περίπου 0,3 μg/m³.
Η βελτίωση αυτή είναι υπαρκτή, ωστόσο δεν αρκεί για να φέρει την περιοχή κοντά στον πανελλαδικό μέσο όρο.
Το 7,1% της περιοχής πάνω από την τιμή αναφοράς του ΠΟΥ
Ένα ακόμη στοιχείο της έρευνας αφορά την κατανομή της ρύπανσης μέσα στην εξεταζόμενη περιοχή. Παρότι η μέση συγκέντρωση της Καβάλας βρίσκεται κάτω από τα 10 μg/m³, που αποτελούν την ετήσια κατευθυντήρια τιμή του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για το διοξείδιο του αζώτου, δεν ισχύει το ίδιο για όλες τις γεωγραφικές ενότητες.
Συγκεκριμένα, το 7,1% των κελιών του χάρτη στην επιλεγμένη περιοχή εμφανίζει ετήσιες συγκεντρώσεις μεγαλύτερες από 10 μg/m³. Επιπλέον, το 95ο εκατοστημόριο των συγκεντρώσεων φτάνει τα 11,3 μg/m³, στοιχείο που αποτυπώνει την ύπαρξη περισσότερο επιβαρυμένων σημείων.
Αντίστοιχα, στη Δράμα το ποσοστό των κελιών πάνω από την τιμή αναφοράς είναι 7,3%, στην Κομοτηνή 5,1%, στην Ξάνθη 4,5% και στην Αλεξανδρούπολη 3,9%.
Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι η ατμοσφαιρική επιβάρυνση δεν κατανέμεται ομοιόμορφα και ότι οι μέσοι όροι δεν αποτυπώνουν από μόνοι τους τις υψηλότερες τοπικές συγκεντρώσεις.
Πού οφείλεται το διοξείδιο του αζώτου;
Το διοξείδιο του αζώτου είναι αέριος ρύπος που συνδέεται κυρίως με διαδικασίες καύσης καυσίμων. Στις πιθανές πηγές περιλαμβάνονται η οδική κυκλοφορία, η θέρμανση των κτιρίων, οι βιομηχανικές δραστηριότητες και η ναυτιλία.
Για μια παραθαλάσσια πόλη με λιμενική δραστηριότητα, όπως η Καβάλα, η διερεύνηση της συμβολής κάθε πηγής θα είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
Ωστόσο, τα δεδομένα της συγκεκριμένης έρευνας δεν επιτρέπουν να αποδοθούν οι καταγραφόμενες συγκεντρώσεις σε συγκεκριμένες δραστηριότητες ή εγκαταστάσεις. Για κάτι τέτοιο θα απαιτούνταν πρόσθετες μετρήσεις και εξειδικευμένη ανάλυση των πηγών εκπομπών.
Επιπλέον, το NO₂ αποτελεί έναν μόνο από τους ρύπους που επηρεάζουν την ποιότητα του αέρα. Η συνολική ατμοσφαιρική επιβάρυνση απαιτεί την εξέταση και άλλων παραμέτρων, όπως τα αιωρούμενα σωματίδια.
Μια έρευνα από την Κομοτηνή για ολόκληρη την Ελλάδα
Η πλατφόρμα δημιουργήθηκε από ερευνητές της Indigma, εταιρείας που δραστηριοποιείται στον τομέα της υπεύθυνης Τεχνητής Νοημοσύνης και έχει έδρα την Κομοτηνή.
Για την ανάλυση χρησιμοποιήθηκαν δεδομένα του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος (EEA), τα οποία οργανώθηκαν σε περίπου 32.850 γεωγραφικά κελιά σε ολόκληρη τη χώρα.
Ο διαδραστικός χάρτης επιτρέπει στους πολίτες να επιλέγουν περιοχή και έτος, να παρακολουθούν την εξέλιξη των συγκεντρώσεων και να συγκρίνουν διαφορετικά σημεία της Ελλάδας.
Η έρευνα προσφέρει ένα χρήσιμο εργαλείο για τη δημόσια συζήτηση σχετικά με την ποιότητα του αέρα, ιδιαίτερα σε περιοχές όπως η Καβάλα, όπου τα διαθέσιμα στοιχεία αναδεικνύουν διαφορές σε σχέση με τον πανελλαδικό μέσο όρο.

