Του Κώστα Παπακοσμά
Θέμα των ημερών οι φωτογραφίες των Ελλήνων που δολοφονήθηκαν στην Καισαριανή το 1944 ανάμεσα τους και Καβαλιώτες Καπνεργάτες μάλιστα δυο από αυτούς Δημοτικοί σύμβουλοι με τον πρώτο αριστερό δήμαρχο στην Ελλάδα Μήτσο Παρτσαλίδη.
Για όλα αυτά θα ακολουθήσουν πολλά ιστορικά κείμενα. Η σημερινή αναφορά όμως είναι για ένα πρόσωπο που πέρασε από την Καβάλα και εκτελέστηκε στην πρώτη δολοφονική ενέργεια που έκαναν οι ναζιστές Γερμανοί στην Καισαριανή στις 4 Ιουνίου 1942. Ήταν ο Πλωτάρχης του Λιμενικού Σώματος Ηλίας Καζάκος.
Για τρία χρόνια από το 1933 έως το 1936 υπηρέτησε ως Λιμενάρχης Καβάλας, μάλιστα σε μια εποχή με έντονα προβλήματα στις μεταφορές του καπνού αλλά και στην εκτέλεση του μεγάλου έργου της κατασκευής του λιμανιού της Καβάλας. Το 1942 ήταν η πρώτη ομαδική εκτέλεση Ελλήνων πατριωτών από τις γερμανικές δυνάμεις κατοχής στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής. Μεταξύ των οκτώ εκτελεσθέντων ήταν οι δύο αξιωματικοί του Λιμενικού Σώματος, ο υποπλοίαρχος Ηλίας Καζάκος και ο Γεώργιος Κωτούλας. Τα υπόλοιπα θύματα ήταν οι πατριώτες Ακύλας, Μαυρόπουλος και Κιοσσές.
Η εκτέλεση έγινε ως αντίποινα για δολιοφθορές και σαμποτάζ που είχαν σημειωθεί στην ευρύτερη περιοχή της Αθήνας κατά των κατοχικών δυνάμεων.
Οι μελλοθάνατοι οδηγήθηκαν από τις φυλακές Αβέρωφ στο Σκοπευτήριο στις 4:00 π.μ. Ο Ηλίας Καζάκος αρνήθηκε να του δέσουν τα μάτια και έδωσε ο ίδιος το παράγγελμα στο εκτελεστικό απόσπασμα, ενώ όλοι μαζί έψαλλαν τον Εθνικό Ύμνο λίγο πριν την ομοβροντία.
Ο Ηλίας Καζάκος είχε διατελέσει και Λιμενάρχης Μυτιλήνης (1939-1942) και επέλεξε να παραμείνει στην Ελλάδα για να προσφέρει στις αντιστασιακές οργανώσεις αντί να διαφύγει στο εξωτερικό. Σήμερα, η μνήμη του τιμάται με προτομή στο παλαιό λιμεναρχείο της Μυτιλήνης. Ο Ηλίας Καζάκος (είχε γεννηθεί στο Μεσολόγγι το 1905) και ο Γεώργιος Κωτούλας (είχε γεννηθεί στην Καρδίτσα το 1906 ήταν αξιωματικοί του Λιμενικού Σώματος και συντόνισαν τη φυγάδευση πολλών Ελλήνων και ξένων στη Μέση Ανατολή. Όταν η δράση τους προδόθηκε και επιχείρησαν μαζί με άλλους να διαφύγουν με δυο καΐκια από τον Πειραιά, συνελήφθησαν από τους Γερμανούς και φυλακίστηκαν ως όμηροι.
Ευχαριστώ τον Κεντρικό Λιμενάρχη Καβάλας κ. Αθανάσιος Βρύζα για την αποστολή της εικόνας με τον πίνακα των Λιμεναρχών στην Καβάλα από το 1919 μέχρι σήμερα.