Ένας «Ματωμένος γάμος» με το βλέμμα στραμμένο στον άνθρωπο

Η σκηνική πρόταση του Θεσσαλικού Θεάτρου στο 69ο Φεστιβάλ Φιλίππων ανέδειξε τον ποιητικό κόσμο του Λόρκα μέσα από μια λιτή και ουσιαστική ανάγνωση. Γράφει η Νατάσα Θεοδοσίου

Το Θεσσαλικό Θέατρο παρουσίασε στο Αρχαίο Θέατρο Φιλίππων, στο πλαίσιο του 69ου Φεστιβάλ Φιλίππων, το αριστούργημα του Federico García Lorca «Ματωμένος Γάμος», σε μια χρονιά συμβολική, όπου τα 50 χρόνια του Θεάτρου συμπίπτουν με τα 90 χρόνια από τον θάνατο του δημιουργού, με τη σκηνοθεσία να την υπογράφει ο Κώστας Τσιάνος, τα σκηνικά και τα κοστούμια ο Γιώργος Ζιάκας και τη μουσική ο Διονύσης Τσακνής.

Μέσα σε ένα περιβάλλον φορτισμένο από τη μνήμη της αρχαίας τραγωδίας, ο λορκικός κόσμος της μοίρας, της σύγκρουσης και του αναπόφευκτου βρήκε μια φυσική συνθήκη για να αναπτυχθεί, ενώ η παράσταση άφησε τον θεατή να αναμετρηθεί ο ίδιος με τα ερωτήματα του έργου.

Γράφει η Νατάσα Θεοδοσίου

Υφίσταται πάντα μια στιγμή πριν αρχίσει ο «Ματωμένος Γάμος» με βασικό αναστοχασμό αν έχει απομείνει κάτι καινούργιο να ειπωθεί γι΄ αυτό το έργο. Η απάντηση δε βρίσκεται συνήθως στη σκηνοθετική ευρηματικότητα, αλλά στον τρόπο που οι άνθρωποι της σκηνής «ακούν» τον Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα. Αυτή ήταν και η αφετηρία της παραγωγής του Θεσσαλικού Θεάτρου, που παρουσιάστηκε στο πλαίσιο του 69ου Φεστιβάλ Φιλίππων, σε μια συνάντηση ενός σπουδαίου ποιητικού έργου με έναν θεσμό που εδώ και δεκαετίες έχει συνδέσει την πορεία του με την ουσιαστική θεατρική δημιουργία.

Το Θεσσαλικό Θέατρο δεν κουβαλά τυχαία τη φήμη ενός από τους σημαντικότερους περιφερειακούς θεατρικούς θεσμούς της χώρας. Από την ίδρυσή του μέχρι σήμερα έχει καταφέρει να παραμένει συνεπές σε μια αντίληψη που βλέπει το θέατρο ως πολιτιστικό αγαθό και όχι ως πρόσκαιρο γεγονός. Η θεατρική του φυσιογνωμία και οι θεατρικές αφηγήσεις του χαρακτηρίζονται από γενναιοδωρία, εξωστρέφεια και μια σταθερή σχέση με το κοινό, στοιχεία που έχουν διαμορφώσει τη διαχρονική του ταυτότητα. Είναι ένας φορέας που έχει αποδείξει ότι το θέατρο δεν περιορίζεται στα μεγάλα αστικά κέντρα, αλλά μπορεί να γεννιέται, να εξελίσσεται και να αποκτά ισχυρό αποτύπωμα μέσα από την περιφέρεια.

Η παρουσία της παραγωγής στο 69ο Φεστιβάλ Φιλίππων απέκτησε ιδιαίτερη σημασία, καθώς ο χώρος των Φιλίππων δεν λειτουργεί απλώς ως σκηνικό, αλλά ως ένας ενεργός «συνομιλητής» της παράστασης. Μέσα σε ένα περιβάλλον φορτισμένο από τη μνήμη της αρχαίας τραγωδίας, ο λορκικός κόσμος της μοίρας, της σύγκρουσης και του αναπόφευκτου βρήκε μια φυσική συνθήκη για να αναπτυχθεί.

Η σκηνοθετική προσέγγιση κινήθηκε με αυτοπεποίθηση, χωρίς όμως να επιδιώξει να επισκιάσει τον ίδιο τον συγγραφέα. Αντί να αναζητήσει έναν επιφανειακό νεωτερισμό, επέλεξε τη λιτότητα, τη σωστή διαχείριση του ρυθμού και τη δύναμη της υποκριτικής. Οι εικόνες γεννήθηκαν οργανικά, οι σιωπές απέκτησαν δραματική αξία και ο ποιητικός λόγος του Λόρκα παρέμεινε ζωντανός, χωρίς να εγκλωβιστεί σε μια μουσειακή αντιμετώπιση.

Η παράσταση δε στηρίχθηκε σε μεμονωμένες ερμηνευτικές εξάρσεις, αλλά στη δυναμική των σχέσεων ανάμεσα στα πρόσωπα. Οι ηθοποιοί υπηρέτησαν τη συλλογική αφήγηση ενός κόσμου όπου το προσωπικό πάθος συγκρούεται με τις κοινωνικές επιταγές, όπου η επιθυμία συναντά τα όρια που θέτει η παράδοση και η κοινότητα.

Ο Λόρκα δεν γράφει απλώς μια ιστορία απαγορευμένου έρωτα. Στον πυρήνα του έργου βρίσκεται η διαρκής πάλη του ανθρώπου ανάμεσα στην ελευθερία και στο χρέος, ανάμεσα σε αυτό που επιθυμεί και σε αυτό που η κοινωνία απαιτεί από εκείνον. Η γη, το αίμα, το φεγγάρι και η φύση δεν αποτελούν διακοσμητικά στοιχεία, αλλά δυνάμεις που καθορίζουν τη μοίρα των ηρώων. Η παράσταση κατάφερε να διατηρήσει αυτή τη συμβολική διάσταση χωρίς να την υπερφορτώσει, αφήνοντας τον θεατή να αναμετρηθεί ο ίδιος με τα ερωτήματα του έργου.

Χωρίς στοιχεία υπέρμετρης πρωτοτυπίας ο «Ματωμένος Γάμος» του Θεσσαλικού Θεάτρου επέλεξε έναν πιο δύσκολο δρόμο, αυτόν της εμπιστοσύνης προς το ίδιο το έργο. Ίσως και αυτή να είναι η μεγαλύτερη αξία της παράστασης, να μην προσπαθήσει τεχνηέντως να καταστήσει τον Λόρκα πιο σύγχρονο, αλλά να αποδείξει ότι παραμένει ήδη σύγχρονος, όταν συναντά δημιουργούς που διαθέτουν «ευήκοα ώτα»…