Το ζήτημα της αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα στον Πρίνο επανέρχεται στο επίκεντρο της τοπικής επικαιρότητας, με αφορμή την εκδήλωση παρουσίασης των ευρωπαϊκών προγραμμάτων HERCCULES και COREu που πραγματοποιείται την Πέμπτη 17 Σεπτεμβρίου στη Μεγάλη Λέσχη Καβάλας, με διοργανωτή το Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών και Εξοικονόμησης Ενέργειας (ΚΑΠΕ).
Η πραγματοποίηση της εκδήλωσης προκαλεί νέα αντίδραση από συλλογικότητες και φορείς της περιοχής που έχουν εκφράσει την αντίθεσή τους στον σχεδιασμό για την αποθήκευση CO₂ στον Πρίνο. Η Πρωτοβουλία ενάντια στην αποθήκευση CO₂ Καβάλας (Kavala STOP CO₂) καλεί πολίτες και τοπικούς φορείς σε συγκέντρωση διαμαρτυρίας την Πέμπτη στις 08:30, απέναντι από τη Μεγάλη Λέσχη, επί της οδού Κύπρου.
Στην ανακοίνωσή της η Πρωτοβουλία χρησιμοποιεί ιδιαίτερα υψηλούς τόνους, χαρακτηρίζοντας «ανεπιθύμητους» όσους, κατά την ίδια, προωθούν τον σχεδιασμό. Μεταξύ άλλων, θέτει ζητήματα που αφορούν τη σεισμική δραστηριότητα, τον θαλάσσιο πλούτο και τις περιοχές Natura, τον τουρισμό και την αλιεία, ενώ επικαλείται και την αντίθεση που, όπως αναφέρει, έχει εκφραστεί από τοπικούς φορείς και πολίτες.
Παράλληλα, ο Νησιωτικός Περιβαλλοντικός Σύλλογος Θάσου, η Πανθασιακή Συντονιστική Επιτροπή Φορέων, η Πρωτοβουλία ενάντια στην αποθήκευση CO₂ Καβάλας (Kavala STOP CO₂), η Πρωτοβουλία ενάντια στην αποθήκευση CO₂ Νέστου και το Stop Prinos CCS καταθέτουν δέκα ερωτήματα. Τα πρώτα πέντε αφορούν παραδοτέα και στόχους των HERCCULES και COREu και απευθύνονται στο ΚΑΠΕ, ενώ τα υπόλοιπα αφορούν ζητήματα περιβαλλοντικής αδειοδότησης, ακεραιότητας των γεωτρήσεων, στόχων διατήρησης και του χρηματοδοτικού μηχανισμού της Οδηγίας 2009/31/ΕΚ και, σύμφωνα με το κείμενο, εμπίπτουν στην αρμοδιότητα του ΥΠΕΝ και της ΕΔΕΥΕΠ.
Τα 10 ερωτήματα των συλλογικοτήτων και φορέων
1. Πού είναι δημοσιευμένα τα παραδοτέα του προγράμματος HERCCULES για την «κοινωνική αποδοχή» — το «προφίλ της περιοχής» και οι έρευνες που αφορούν την Καβάλα και τη Θάσο; Πόσοι κάτοικοι Καβάλας και Θάσου συμμετείχαν, με ποια μέθοδο δειγματοληψίας, και γιατί τα αποτελέσματα δεν παρουσιάστηκαν ποτέ στον Δήμο;
2. Ποιο δείγμα πολιτών ρωτήθηκε, ποιος διεξήγαγε τις έρευνες και με ποια ερωτηματολόγια; Γιατί δεν ενημερώθηκε ο Δήμος;
3. Το πρόγραμμα HERCCULES δηλώνει «αποθήκευση CO₂ στον Πρίνο σε επίπεδο TRL8». (TRL8 = Technology Readiness Level — επίπεδο τεχνολογικής ωριμότητας). Έχει γίνει ή θα γίνει δοκιμαστική εισπίεση; Με ποιες ποσότητες και με ποια άδεια; Το TRL8 σημαίνει ότι το σύστημα είναι ολοκληρωμένο και πιστοποιημένο — κατασκευασμένο, δοκιμασμένο σε πραγματικές συνθήκες.
4. Το πρόγραμμα COREu έχει ως επίσημο στόχο να αυξήσει κατά 6% την απόδοση των ιδιωτικών επενδύσεων σε υποδομές CO₂. Πώς δικαιολογείται αυτό από δημόσιο ευρωπαϊκό χρήμα;
5. Η επίσημη ονομασία του έργου PCI περιλαμβάνει εκπομπές από BG, HR, CY, IT και SI. Ποιο ποσοστό εισαγόμενου CO₂ προβλέπεται στη φάση 2 και σε ποιο έγγραφο έχει αποτυπωθεί;
6. Η γνώμη C(2026) 410 final της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναφέρει ότι η παραγωγή πετρελαίου συνεχίζεται ως το 2035. Πώς χαρακτηρίζεται «απανθρακοποίηση» ένα έργο που συνυπάρχει με εξόρυξη για μία δεκαετία;
7. Πόσες από τις 76 γεωτρήσεις βρίσκονται μέσα στο σύμπλεγμα αποθήκευσης, σε τι κατάσταση είναι οι σφραγίσεις τους και πού δημοσιεύεται ο έλεγχος ακεραιότητας;
8. Έχει εκπονηθεί ποσοτική εκτίμηση της μακροπρόθεσμης σεισμικής επικινδυνότητας, με ορίζοντα εκατοντάδων ετών, όπως ζητούν οι σεισμολόγοι; Αν όχι, γιατί;
9. Το έργο χωροθετείται εντός του τόπου Natura 2000 GR1150014 «Θαλάσσια Περιοχή Καβάλας – Θάσου» και γειτνιάζει με τους τόπους GR1150012 «Θάσος (Όρος Υψάριο και παράκτια ζώνη) και νησίδες Κοίνυρα, Ξερονήσι» και GR1150013 «Περίχωρα Λιμένα Θάσου».
Ο τόπος GR1150014 δεν περιλαμβάνεται στην ΥΑ ΥΠΕΝ/ΔΔΦΠΒ/24776/985 (Β΄ 1807/7.3.2023), με την οποία καθορίστηκαν στόχοι διατήρησης για τύπους οικοτόπων του Παραρτήματος Ι και είδη του Παραρτήματος ΙΙ της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ σε ΕΖΔ (Ειδική Ζώνη Διατήρησης) και ΤΚΣ (Τόπος Κοινοτικής Σημασίας). Στην ΥΑ ΥΠΕΝ/ΔΔΦΠΒ/50146/1786 (Β΄ 3118/10.5.2023), με την οποία καθορίστηκαν στόχοι για είδη ορνιθοπανίδας σε ΖΕΠ (Ζώνη Ειδικής Προστασίας), τα προστατευόμενα είδη του τόπου φέρουν την ένδειξη «ανεπαρκή δεδομένα». Η ένδειξη αυτή δεν συνιστά στόχο διατήρησης: Η ίδια η απόφαση προβλέπει ως εξειδικευμένο στόχο τη «διατήρηση» όταν η τιμή της παραμέτρου κρίνεται ικανοποιητική, και αντίστοιχο στόχο βελτίωσης όταν κρίνεται μη ικανοποιητική. Τρίτη κατηγορία δεν υπάρχει.
α) Ποιούς ακριβώς ειδικούς στόχους διατήρησης χρησιμοποίησε η ΕΟΑ (Ειδική Οικολογική Αξιολόγηση) της ΜΠΕ, και με παραπομπή σε ποια κανονιστική πράξη και σε ποιο παράρτημά της;
β) Εφόσον για τον τόπο δεν υφίστανται θεσπισμένοι στόχοι — ούτε για τα είδη ορνιθοπανίδας, λόγω της ένδειξης «ανεπαρκή δεδομένα», ούτε για τους θαλάσσιους τύπους οικοτόπων, που δεν καλύπτονται από καμία από τις δύο αποφάσεις — έναντι ποιου μέτρου αξιολογήθηκαν οι επιπτώσεις του έργου;
γ) Μπορεί η ίδια η ΕΟΑ (Ειδική Οικολογική Αξιολόγηση), μέσω δεδομένων που συνέλεξε ο μελετητής του φορέα του έργου, να υποκαταστήσει στόχους διατήρησης που δεν έχουν θεσπιστεί από την αρμόδια αρχή;
δ) Έχει ληφθεί υπόψη η απόφαση του ΔΕΕ (Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης) της 16ης Ιουλίου 2026 στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις C-27/25 και C-356/25, με την οποία κρίθηκε ρητώς ότι, ελλείψει προηγουμένως θεσπισμένων ειδικών στόχων διατήρησης για τη συγκεκριμένη ΖΕΠ (Ζώνη Ειδικής Προστασίας), δεν μπορεί να διενεργηθεί έγκυρη δέουσα εκτίμηση των επιπτώσεων;
Ζητούμε τα αντίστοιχα κεφάλαια της ΕΟΑ.
10. Πόσο θα κοστίζει στο Ελληνικό Δημόσιο η φύλαξη του CO₂ μετά τη μεταβίβαση της ευθύνης από την εταιρεία στο κράτος; Με ποια μεθοδολογία υπολογίστηκε, ποιο πρόγραμμα παρακολούθησης κοστολογήθηκε, και ποιος πληρώνει μετά την 30ετία που ορίζει το άρθρο 20 της Οδηγίας 2009/31/ΕΚ;
Η περιβαλλοντική ευθύνη δεν μπορεί να μετακυλιστεί σιωπηρά στις επόμενες γενιές. Ζητούμε τους υπολογισμούς.
Τα παραπάνω ερωτήματα έχουν κοινοποιηθεί στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, την ΕΔΕΥΕΠ, το ΚΑΠΕ, την Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, τους Έλληνες ευρωβουλευτές και την Επιτροπή Αναφορών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Η ημερίδα και η παράλληλη κινητοποίηση επαναφέρουν έτσι στο προσκήνιο μια συζήτηση που παραμένει ανοιχτή στην περιοχή, με τους φορείς που αντιδρούν στο έργο να ζητούν συγκεκριμένες απαντήσεις για τις περιβαλλοντικές, τεχνικές, οικονομικές και κοινωνικές παραμέτρους του σχεδιασμού.