Τρεις προτομές, ένας δημιουργός, μία καλλιτεχνική υπογραφή στον δημόσιο χώρο της Καβάλας

Ο Παύλος Μελάς, ο Ελευθέριος Βενιζέλος και ο Ιλαρίων Καρατζόγλου πέρα από τη θέση τους στον δημόσιο χώρο της πόλης, μοιράζονται την υπογραφή του ίδιου γλύπτη και μια κοινή αισθητική


 

Του Σεραφείμ Σανσαρίδη

 


Mεταξύ των δεκαοκτώ προτομών που έχουν τοποθετηθεί στην πόλη της Καβάλας ξεχωρίζουν τρεις, οι οποίες είναι απολύτως ομοιότροπες. Η προτομή του Παύλου Μελά είναι η πρώτη που κατασκευάστηκε και τοποθετήθηκε τον Φεβρουάριο του 2019 στα δεξιά του Ηρώου στον Δημοτικό Κήπο Καβάλας.

Η μορφή του μάρτυρα του Μακεδονικού Αγώνα κοιτάζει από τα έσχατα της Ανατολικής Μακεδονίας προς τη Δύση, ενώ η μορφή και η φορεσιά του ήρωα έχουν αποδοθεί με ακρίβεια από τον γλύπτη, ο οποίος φρόντισε να μας μεταδώσει με τρόπο παραστατικό την πυγμή και την αποφασιστικότητα του χαρακτήρα του:

Η προτομή του Παύλου Μελά στον Δημοτικό Κήπο της Καβάλας

Ακολούθως, τον Μάιο του ίδιου έτους (2019) τοποθετείται στα αριστερά του Ηρώου και με πρωτοβουλία του Συλλόγου Κρητών Καβάλας προτομή του Ελευθερίου Βενιζέλου. Το φινίρισμα της προτομής είναι ιδιαίτερα προσεγμένο, η απόδοση των χαρακτηριστικών του Έλληνα πολιτικού ακριβής, ενώ το απλανές βλέμμα της μορφής στην Ανατολή θυμίζει την Ελλάδα των δύο Ηπείρων και των πέντε θαλασσών, όπως την είχε οραματιστεί ο δημιουργός της, με μια αδιόρατη μελαγχολία για το αποτέλεσμα των επεκτατικών πολέμων, που οδήγησαν στη Μικρασιατική Καταστροφή.

Η προτομή του Ελευθέριου Βενιζέλου στον Δημοτικό Κήπο της Καβάλας

Τρίτη και τελευταία ομοιότροπη προτομή αποτελεί η τοποθετημένη το έτος 2021 σε χώρο πρασίνου μπροστά από το κτίριο του Διοικητηρίου της Περιφερειακής Ενότητας Καβάλας [πρ. Νομαρχία], προτομή του Ιλαρίωνα Καρατζόγλου.

Ο Καβαλιώτης ήρωας της Επανάστασης του 1821, ελλείψει άλλων στοιχείων πέραν από την αναφορά στα Απομνημονεύματα του στρατηγού Μακρυγιάννη ότι επρόκειτο για «γενναίον παληκάρι» (ιδ. Μακρυγιάννης, Απομνημονεύματα, Ανοικτή βιβλιοθήκη, 2022, σελ. 416), αποδόθηκε από τον δημιουργό ιδεαλιστικά με τον τύπο της μορφής του να αναφέρεται στον γενικότερο τύπο του Έλληνα αγωνιστή της περιόδου του 1821, όπως αυτός διαμορφώθηκε από το έργο ξένων καλλιτεχνών, όπως του Καρλ Κράτσαιζεν (C. Kranzeisen).

Η προτομή του Ιλαρίωνα Καρατζόγλου μπροστά από το κτίριο της πρώην Νομαρχίας Καβάλας

Ο δημιουργός πίσω από τις τρεις προαναφερόμενες προτομές, όπως μας πληροφορούν και σχετικές αναγραφές επί των έργων, είναι ο Γεώργιος Κικώτης. Ο Κικώτης αποτελεί έναν από τους πιο παραγωγικούς γλύπτες της σύγχρονης περιόδου της υπαίθριας γλυπτικής της Ελλάδας, με έργα του να κοσμούν, μεταξύ άλλων, τη Θεσσαλονίκη, την Ξάνθη, τη Δράμα, την Κω και προσφάτως το Παραλίμνι της Κύπρου, όπου τοποθετήθηκε μνημείο για τη γενοκτονία των Ποντίων, το οποίο προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από τον τούρκικο Τύπο.

Ο γλύπτης Γεώργιος Κικώτης

Ο καλλιτέχνης, προερχόμενος από τον χώρο της διασποράς, έδειξε κλίση προς τις Καλές Τέχνες από μικρή ηλικία, συνεχίζοντας την εκπαίδευσή του σε ιδρύματα της πρώην ΕΣΣΔ, ενώ μετά τον επαναπατρισμό του στον χώρο της μητροπολιτικής Ελλάδας συνέχισε τις σπουδές του στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.

Σήμερα, πέραν της καλλιτεχνικής του δραστηριότητας, φροντίζει να μεταλαμπαδεύει το πάθος του για τη γλυπτική και τις τέχνες, εργαζόμενος στη Μέση Εκπαίδευση. Αν και το μνημειακό του έργο κινείται μεταξύ του νατουραλισμού, με την πιστή αναπαράσταση θεμάτων της πραγματικότητας να αποτελεί τον κανόνα, η πλαστική του ικανότητα του επιτρέπει να αποδίδει συναισθήματα και να εκφράζει σύμβολα μέσα από φαινομενικά ρεαλιστικές παραστάσεις.

Ο Κρητικός: Ανδριάντας του Γεώργιου Κικώτη τοποθετημένος στη Θεσσαλονίκη

Ως δημιουργός, ο Κικώτης δεν περιορίζει το έργο του σε συγκεκριμένη θεματολογία, επιτρέποντας στον εαυτό του να εκφραστεί με περισσότερο υπερβατικό καλλιτεχνικό λεξιλόγιο, επηρεαζόμενος από τον σουρεαλισμό, τον κονστρουκτιβισμό και την αφαίρεση, με τις επιρροές μεγάλων καλλιτεχνών, όπως Χέρνι Μουρ και τον Σαλβαδόρ Νταλί να είναι εμφανείς.

Γ. Κικώτης: Γλυπτό με αναφορά στον Σαλβαντόρ Νταλί
Γ. Κικώτης: Αφαιρετική μορφή

Τέλος, πρέπει να επισημάνουμε ότι ο Κικώτης επέλεξε οι τρεις προτομές του που κοσμούν τον δημόσιο χώρο της Καβάλας να χυτευτούν από το καλλιτεχνικό χυτήριο του Νικολάου Σπούρδου, αδερφού του Κώστα Σπούρδου, δηλαδή του δημιουργού με το περισσότερο υλικό όσον αφορά την υπαίθρια γλυπτική της Καβάλας, ενώνοντας με αυτόν τον τρόπο τη γλυπτική παράδοση της πόλης και τους δύο δημιουργούς.

Η προτομή Καρατζόγλου μετά τη χύτευση