Καβάλα, 1918, μια πόλη που προσπαθεί να μεταβεί από την καταπίεση της κατοχής στην προσπάθεια ανασυγκρότησης. Βασικοί πυλώνες της οικονομίας το καπνεμπόριο, τα μανάβικα και τα παζάρια, με προϊόντα από την ενδοχώρα, Φιλίππους και Παγγαίο.
Ο Χρήστος Καπλάνης «δίνει χρώμα» σε ένα μανάβικο εκείνης της εποχής και παράλληλα «χρωματίζει» με ιστορικές πληροφορίες μια γκρίζα περίοδο της ιστορίας της πόλης, η οποία προσπαθεί να αναγεννηθεί από τις στάχτες της.
1918: Το σημείο μετάβασης από την καταπίεση της κατοχής στην προσπάθεια ανασυγκρότησης
Το 1918 η Καβάλα βρισκόταν στο τέλος μιας ιδιαίτερα δύσκολης περιόδου, καθώς από το 1916 έως το φθινόπωρο του 1918 τελούσε υπό βουλγαρική κατοχή. Η πόλη είχε υποστεί σοβαρές επιτάξεις τροφίμων, καταναγκαστικές εργασίες και εκτοπίσεις εκατοντάδων κατοίκων προς τη Βουλγαρία.
Με την κατάρρευση του βουλγαρικού μετώπου τον Σεπτέμβριο του 1918 και τη Συνθήκη του Νεϊγύ που ακολούθησε, οι βουλγαρικές δυνάμεις αποχώρησαν και η ελληνική διοίκηση αποκαταστάθηκε.
Η απελευθέρωση έφερε ανακούφιση, αλλά και την ανάγκη άμεσης ανασυγκρότησης. Η οικονομία της πόλης, στηριγμένη σχεδόν αποκλειστικά στο καπνεμπόριο, βρέθηκε αποδιοργανωμένη. Τα καπνομάγαζα -μεγάλα κτίρια αποθήκευσης και επεξεργασίας- είχαν ερημώσει, ενώ πολλές εμπορικές συμφωνίες είχαν παγώσει.
Ωστόσο, από τα τέλη του 1918 άρχισε η σταδιακή επαναλειτουργία τους, με την επιστροφή Ελλήνων καπνεργατών και την άφιξη Ευρωπαίων καπνεμπόρων που επεδίωκαν να ξαναενεργοποιήσουν τις αγορές της Ανατολικής Μακεδονίας.
Στην καθημερινότητα, η πόλη αντιμετώπιζε μεγάλες ελλείψεις. Η αγορά της Καβάλας, στα στενά γύρω από το λιμάνι και την παλιά συνοικία της Παναγίας, άρχισε σιγά-σιγά να ξαναζωντανεύει.
Τα μικρά μανάβικα και τα παζάρια της εποχής λειτουργούσαν συχνά με περιορισμένα προϊόντα, βασισμένα κυρίως σε τοπική παραγωγή από τη γύρω αγροτική ενδοχώρα. Οι μανάβηδες προμηθεύονταν προϊόντα από τη γόνιμη αγροτική ενδοχώρα της Καβάλας -τα χωριά του Χαλκερού, του Ζυγού, της Νέας Καρβάλης και τα παρακείμενα ορεινά χωριά του Παγγαίου- τα οποία, παρά τις δυσκολίες του πολέμου, συνέχιζαν μια περιορισμένη αλλά σταθερή παραγωγή.
Φρούτα, όσπρια, λαχανικά, ελιές και ψάρια από τον κόλπο της Καβάλας αποτελούσαν τα βασικά είδη τροφοδοσίας μέχρι να αποκατασταθούν οι εμπορικές ροές. Η παρουσία συμμαχικών δυνάμεων στο λιμάνι έφερε επίσης ορισμένες εισαγόμενες προμήθειες, ανακουφίζοντας προσωρινά τον πληθυσμό.
Παρά τις δυσκολίες, το 1918 αποτέλεσε για την Καβάλα το σημείο μετάβασης από την καταπίεση της κατοχής στην προσπάθεια ανασυγκρότησης. Η πόλη άρχισε να ανακτά τον δυναμισμό της, στηριζόμενη τόσο στο καπνεμπόριο όσο και στην αναβίωση της τοπικής αγοράς, θέτοντας τις βάσεις για την οικονομική άνθηση που θα ακολουθούσε τα επόμενα χρόνια.