Η Θάσος γιορτάζει την 114η επέτειο της απελευθέρωσής της από τον τουρκικό ζυγό με ένα διήμερο εκδηλώσεων το Σάββατο 17 και την Κυριακή 18 Οκτωβρίου 2026 [διαβάστε εδώ το πρόγραμμα των εκδηλώσεων]. Ο Αρχιερατικός Επίτροπος Θάσου, αρχιμανδρίτης Παντελεήμονας Σάββας, με αφορμή αυτήν την ιστορική μέρα για το νησί, κάνει ειδική μνεία στην εικόνα του Αποστόλου Λουκά την οποία προσέφερε ο ναύαρχος Παύλος Κουντουριώτης στους Θάσιους «Εἰς ἀνάμνησιν τῆς ἀξιομνημονεύτου ἡμέρας τῆς ἀπελευθερώσεως τῆς πατρίδος ἡμῶν ὑπὸ τοῦ γενναίου καὶ ἐνδόξου Ἑλληνικοῦ Στόλου, συντελεισθείσης τὴν 18ην Ὀκτωβρίου 1912. Ὑπὸ τὴν Ἱερὰν Εἰκόνα τοῦ Ἁγίου Λουκᾶ», όπως ακριβώς αναγράφεται διακριτικά στο κάτω μέρος της εικόνας.
Η Απελευθέρωση της Θάσου: Ιστορική μνήμη, διαχρονική παρακαταθήκη και προοπτική
του Αρχιερατικού Επιτρόπου Θάσου, αρχιμανδρίτου Παντελεήμονος Σάββα
Η επέτειος της 18ης Οκτωβρίου 1912 δεν αποτελεί απλώς την ανάμνηση της αφίξεως του ελληνικού στόλου και της έπαρσης της ελληνικής σημαίας στη Θάσο. Συνιστά την κορύφωση μιας μακράς ιστορικής πορείας, κατά την οποία οι κάτοικοι του νησιού διασφάλισαν την εθνική τους συνείδηση, την ορθόδοξη πίστη, τις κοινοτικές τους παραδόσεις και την προσδοκία της εθνικής αποκατάστασης.
Η μετάβαση από την ξένη κυριαρχία στην ελευθερία σηματοδότησε την απαρχή μιας νέας εποχής για το νησί και τους ανθρώπους του, καθώς η ιστορική τους ταυτότητα συνδέθηκε πλέον με την ελεύθερη πορεία του ελληνικού κράτους.
Η 18η Οκτωβρίου 1912 υπενθυμίζει ότι η ελευθερία ενός τόπου δεν αποτιμάται μόνο με βάση την οικονομική ευημερία ή τα διοικητικά προνόμια, αλλά πρωτίστως με τη δυνατότητα ενός λαού να καθορίζει ο ίδιος το μέλλον του. Για τους Θασίους, η ημέρα εκείνη σήμανε το τέλος μιας μακραίωνης περιόδου ξένης κυριαρχίας και την εκπλήρωση μιας ιστορικής προσδοκίας, που διατηρήθηκε ζωντανή μέσα από τις γενεές. Πλέον ο ελληνικός λαός της Θάσου μπορούσε πλέον να ατενίζει το μέλλον με ελευθερία, ελπίδα και εθνική αυτοπεποίθηση.
Η επέτειος, επομένως, μας καλεί να τιμούμε όχι μόνο το γεγονός της απελευθερώσεως, αλλά και την ιστορική συνέχεια ενός λαού που, παρά τις μεταβολές, τις δυσκολίες και τους αγώνες, παρέμεινε προσηλωμένος στην πίστη, την παράδοση και την ελληνική του ταυτότητα.
Όπως μαρτυρούν οι ιστορικές πηγές, ξεχωριστή θέση στη μνήμη της απελευθέρωσης κατέχει η άφιξη του ελληνικού στόλου στο επίνειο της Παναγίας, στον σημερινό Λιμένα Θάσου. Το πρωί της 18ης Οκτωβρίου 1912, μοίρα του ελληνικού στόλου, υπό την ηγεσία του πλοιάρχου και μοιράρχου Πέτρου Γκίνη, κατέπλευσε στον όρμο της Παναγίας, μεταφέροντας το μήνυμα της ελευθερίας. Η άφιξη των ελληνικών πολεμικών πλοίων έγινε δεκτή με ενθουσιασμό και συγκίνηση από τους κατοίκους του νησιού, οι οποίοι έσπευσαν να υποδεχθούν τους ελευθερωτές τους, βλέποντας να εκπληρώνεται μια μακραίωνη εθνική προσδοκία.
Μετά την ολοκλήρωση της απόβασης, τελέστηκε η πρώτη επίσημη δοξολογία στον ιερό Ναό Αγίου Νικολάου Λιμένος. Ακολούθησε η έπαρση της ελληνικής σημαίας, παρουσία των αξιωματικών και των κατοίκων, ενώ αναγνώσθηκε το επίσημο διάγγελμα του ναυάρχου Παύλου Κουντουριώτη, με το οποίο ανακοινώθηκε η απελευθέρωση της Θάσου και η ένταξή της στον εθνικό κορμό. Έτσι άνοιξε ένα νέο κεφάλαιο στην ιστορία του νησιού.
Ως ανάμνηση αυτής της ιστορικής στιγμής, ο ναύαρχος Παύλος Κουντουριώτης προσέφερε στον ιερό Ναό Κοιμήσεως της Θεοτόκου Παναγίας, στην εκκλησιαστική δικαιοδοσία του οποίου υπαγόταν ο ιερός Ναός Αγίου Νικολάου, την ιερά εικόνα του αγίου ενδόξου Αποστόλου και Ευαγγελιστού Λουκά. Η προσφορά αυτή αποτελεί πολύτιμο πνευματικό και ιστορικό κειμήλιο, άρρηκτα συνδεδεμένο με την ημέρα της απελευθέρωσης.
Η δοξολογία εκείνης της ημέρας εξέφρασε την ευγνωμοσύνη των κατοίκων προς τον Θεό για το πολύτιμο αγαθό της ελευθερίας, ενώ η προσφορά της εικόνας του Ευαγγελιστού Λουκά διετήρησε μέσα στον ιερό χώρο τη μνήμη της ιστορικής συνάντησης της ορθόδοξης πίστης με την εθνική ολοκλήρωση.
Τα τελευταία χρόνια με προτροπή του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου μας ΦΝΘ κ. Στεφάνου, η ιερά αυτή εικόνα τίθεται σε διήμερο προσκύνημα στους ιερούς ναούς του Λιμένα, δίνοντας στους πιστούς την ευκαιρία να προσκυνήσουν το ιστορικό κειμήλιο και να συμμετάσχουν σε μια ζωντανή πράξη μνήμης και ευγνωμοσύνης.
Η επέτειος της απελευθέρωσης δεν ανήκει μόνο στο παρελθόν. Αποτελεί διαρκή υπενθύμιση της αξίας της ελευθερίας, της δύναμης της πίστεως και της ευθύνης μας να διαφυλάσσουμε την ιστορική και πνευματική κληρονομιά του τόπου μας, παραδίδοντάς την ακέραιη στις επόμενες γενεές.