Στην Ελλάδα επιστρέφουν, μετά από περισσότερο από έναν αιώνα, 48 ιστορικά κειμήλια που είχαν μεταφερθεί στη Βουλγαρία το 1917, κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, στο πλαίσιο συμφωνίας πολιτιστικής ανταλλαγής μεταξύ των δύο χωρών, ενώ στην ίδια συμφωνία συμπεριλαμβάνεται και η μεταφορά στη Σόφια των λειψάνων του Τσάρου Σαμουήλ της Βουλγαρίας.
Το Μνημόνιο Κατανόησης υπεγράφη μεταξύ της υπουργού Πολιτισμού, Λίνας Μενδώνη και του υπουργού Πολιτισμού της Βουλγαρίας, Evtim Miloshev και προβλέπει την αμοιβαία «ανταλλαγή» κειμηλίων ιστορικής αξίας για τις δύο χώρες.
Τα 48 κειμήλια που επιστρέφουν στην Ελλάδα προέρχονται από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοίνισσας, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης, ιστορικά αντικείμενα τα οποία είχαν μεταφερθεί στη Σόφια το 1917 κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου και βρίσκονταν στο Εθνικό Μουσείο Ιστορίας της Βουλγαρίας.
Από την πλευρά της η Ελλάδα θα παραδώσει στη Βουλγαρία τα λείψανα που ανευρέθηκαν στη Βασιλική του Αγίου Αχίλλειου το 1965, από τον καθηγητή Νικόλαο Μουτσόπουλο και που έχουν ταυτοποιηθεί ως ανήκοντα στον Τσάρο Σαμουήλ της Βουλγαρίας (997-1014), μαζί με το λοιπό ανθρωπολογικό υλικό που βρέθηκε στις συνολικά τέσσερις σαρκοφάγους, εντός της Βασιλικής. Τα εν λόγω λείψανα φυλάσσονταν τα τελευταία χρόνια στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού στη Θεσσαλονίκη.
Οι δύο πλευρές συμφώνησαν τη συνέχιση των διαπραγματεύσεων για την ταυτοποίηση και ένταξη σε επακόλουθη συμφωνία, ιστορικών αντικειμένων αμοιβαίου ενδιαφέροντος που δεν υπάχθηκαν στην παρούσα.
Η υπογραφή των σχετικών πρωτοκόλλων θα λάβει χώρα στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού το Σάββατο 3 Οκτωβρίου 2026, παρουσία των Πρωθυπουργών των δύο χωρών, Κυριάκου Μητσοτάκη και Rumen Radev, ενώ τα κειμήλια θα εκτεθούν στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού ως τις 5 Νοεμβρίου 2026 και στη συνέχεια θα παραδοθούν στις Ιερές Μονές Τιμίου Προδρόμου Σερρών, Εικοσιφοινίσσης και στην Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης, αναλόγως της προελεύσεώς τους.