ΜΜια Καβάλα που αλλάζει, μια Ελλάδα που χάνεται και οι εικόνες μιας εποχής που επιμένει να υπάρχει μέσα από την τέχνη επιστρέφουν στο προσκήνιο με την έκθεση ζωγραφικής «Η Ελλάδα του χτες», αφιερωμένη στον Καβαλιώτη ζωγράφο Τάκη Καραθανάση (1934–1989).
Η έκθεση θα φιλοξενηθεί από τις 23 έως τις 31 Οκτωβρίου 2026 στον χώρο Te Arts στην πλατεία Καραολή στην Καβάλα, με τα εγκαίνια να πραγματοποιούνται το Σάββατο 24 Οκτωβρίου, στις 20:00.
Πρόκειται για μια πρωτοβουλία τριών γενεών της οικογένειας Καραθανάση, που επιχειρούν να ξανασυστήσουν στο κοινό της πόλης έναν δημιουργό ο οποίος αφιέρωσε μεγάλο μέρος της ζωγραφικής του στην αποτύπωση του ελληνικού τοπίου και ιδιαίτερα της Καβάλας και της Βόρειας Ελλάδας.
Άφησε το τιμόνι για να ακολουθήσει τη ζωγραφική
Η ιστορία του Τάκη Καραθανάση δεν είναι η συνηθισμένη ιστορία ενός ζωγράφου. Γεννημένος το 1934 στην Καβάλα από γονείς πρόσφυγες, δεν σπούδασε σε κάποια Σχολή Καλών Τεχνών. Ήταν αυτοδίδακτος και για χρόνια εργαζόταν ως επαγγελματίας οδηγός, αρχικά φορτηγού και, όπως καταγράφουν δημοσιεύματα της εποχής, λεωφορείου του ΚΤΕΛ Καβάλας.
Τα ταξίδια του έγιναν το δικό του «σχολείο» ζωγραφικής. Διασχίζοντας την Ελλάδα για να εξασφαλίσει τα προς το ζην, παρατηρούσε τοπία, χωριά, θάλασσες, παλιά σπίτια και ανθρώπους. Όσα έβλεπε στους δρόμους, τα μετέφερε αργότερα στον καμβά.
«Χρόνια όργωνα την Ελλάδα με το φορτηγό, για να εξοικονομώ το μεροκάματο και το μάτι μου όργωνε τη φύση. Αυτό, για μένα, ήταν ο καλύτερος δάσκαλος», είχε δηλώσει ο ίδιος σε δημοσίευμα του περιοδικού Ταχυδρόμος το 1981.
Η καθοριστική στιγμή ήρθε το 1975, όταν συμμετείχε σε διαγωνισμό ερασιτεχνών ζωγράφων στην Καβάλα και απέσπασε τον πρώτο έπαινο. Η διάκριση αυτή τον ενθάρρυνε να πάρει μια τολμηρή απόφαση: να εγκαταλείψει το επάγγελμα του οδηγού και να αφοσιωθεί στη ζωγραφική.
Σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, μέσα σε έναν χρόνο δημιούργησε 50 πίνακες, ενώ σε ατομική έκθεσή του στην Καβάλα πούλησε τους 40. Τα έσοδα αντικατέστησαν το μεροκάματο του φορτηγού και του επέτρεψαν να συνεχίσει την καλλιτεχνική του πορεία.
Ακολούθησαν εκθέσεις σε πολλές πόλεις της Ελλάδας, από την Αθήνα και την Πάτρα μέχρι τη Δράμα, την Κομοτηνή και τη Λαμία. Ο άνθρωπος που είχε γνωρίσει τη χώρα πίσω από ένα τιμόνι επέστρεφε πλέον στα ίδια τοπία ως ζωγράφος, αποτυπώνοντας στους πίνακές του την Ελλάδα που αγαπούσε και έβλεπε να αλλάζει.
Η ιδιαίτερη τεχνική του με τη σπάτουλα, η ανάγλυφη υφή των έργων του και η ευαισθησία του στην απόδοση του φωτός αποτέλεσαν τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα μιας ζωγραφικής που αναγνωρίστηκε από τον Τύπο και το φιλότεχνο κοινό της εποχής.
Η Καβάλα, η Θάσος, το Παγγαίο, η Δράμα, η Ξάνθη και άλλες περιοχές της ελληνικής υπαίθρου έγιναν πρωταγωνιστές στους πίνακές του.
Παλιά αρχοντικά, στενά δρομάκια, πέτρινα καλντερίμια, θαλασσινά τοπία, καρνάγια και παραδοσιακοί οικισμοί αποτυπώθηκαν με μια χαρακτηριστική τεχνική: τη χρήση της σπάτουλας, που έδινε στις ζωγραφικές επιφάνειες ιδιαίτερη υφή και μια σχεδόν ανάγλυφη αίσθηση.
Δεν ζωγράφιζε απλώς όμορφα τοπία. Κατέγραφε έναν κόσμο που ήδη μεταβαλλόταν, διασώζοντας μέσα από τη δική του ματιά κτίρια, γειτονιές και εικόνες της καθημερινής ζωής που σταδιακά εξαφανίζονταν.
Από την Καβάλα σε εκθέσεις σε ολόκληρη την Ελλάδα
Η ζωγραφική του πορεία άρχισε να αποκτά δημόσια αναγνώριση το 1975, όταν διακρίθηκε σε διαγωνισμό ερασιτεχνών ζωγράφων στην Καβάλα. Ακολούθησαν πολυάριθμες ατομικές εκθέσεις σε πόλεις της Ελλάδας, μεταξύ των οποίων η Αθήνα, η Δράμα, η Κομοτηνή, η Ξάνθη, οι Σέρρες, η Πάτρα και η Λαμία.
Η παρουσία του καταγράφηκε επανειλημμένα στον Τύπο της εποχής, με δημοσιεύματα και κριτικές που αναφέρονταν στην ιδιαίτερη τεχνοτροπία του, στην απόδοση του φωτός και στην προσήλωσή του στην ελληνική φύση και την παραδοσιακή αρχιτεκτονική.
Χαρακτηριστικό είναι ότι ήδη από τη δεκαετία του 1980 παρουσίαζε εκθέσεις με τίτλους όπως «Η Ελλάδα του χθες», «Ελλάδα και φως» και «Αυτά που χάνονται». Τίτλοι που συνοψίζουν και το σταθερό ενδιαφέρον του για τη μνήμη του τόπου.
Μια έκθεση μνήμης από τρεις γενιές της οικογένειάς του
Σχεδόν τέσσερις δεκαετίες μετά τον θάνατό του, η οικογένεια του Τάκη Καραθανάση επιστρέφει στο έργο του, συγκεντρώνοντας παράλληλα αρχειακό υλικό και δημοσιεύματα που φωτίζουν την καλλιτεχνική του διαδρομή.
Η έκθεση «Η Ελλάδα του χτες» δεν αποτελεί μόνο μια αναδρομή στη ζωγραφική ενός Καβαλιώτη δημιουργού. Είναι και μια ευκαιρία να κοιτάξουμε ξανά την πόλη μέσα από εικόνες μιας εποχής κατά την οποία τα αρχοντικά, τα καλντερίμια και τα καρνάγια αποτελούσαν ακόμη ζωντανά στοιχεία του τοπίου.
Όπως σημειώνεται και στην πρόσκληση της οικογένειας, πρόκειται για μια «έκθεση-γιορτή, για όσα χάθηκαν και για όσα έρχονται».
Πληροφορίες
Τίτλος: «Η Ελλάδα του χτες»
Καλλιτέχνης: Τάκης Καραθανάσης (1934–1989)
Διάρκεια: 23–31 Οκτωβρίου 2026
Χώρος: Te Arts, πλατεία Καραολή, Καβάλα
Ώρες λειτουργίας: Από τις 21:00
Εγκαίνια: Σάββατο 24 Οκτωβρίου, στις 20:00
