Γιώργος Ιωάννου & Τζούλιο Καΐμη: Ένα οδοιπορικό από την Καβάλα στην Αθήνα

Τρεις Καβαλιώτες αναζητούν ένα μοναδικό φιλμάκι-ντοκουμέντο


 

Του Σεραφείμ Σανσαρίδη

 


ΟΓιώργος Ιωάννου ήταν μία από τη σημαντικότερες μορφές του νεοελληνικού πνεύματος. Όχι γιατί το λέω εγώ, αλλά γιατί γι’ αυτόν «μιλάει» το έργο που έχει αφήσει πίσω του, παρόλο που έφυγε σε ηλικία μόλις 57 ετών.

Ο συγγραφέας Γιώργος Ιωάννου (1927-1985)

Μέσα στο πλούσιο αυτό συγγραφικό έργο του Γιώργου Ιωάννου και συγκεκριμένα στο περιοδικό Φυλλάδιο (ιδ. Ιωάννου Γ., Φυλλάδιο 5-6, 1982, σελ. 59) ανακάλυψα ένα γνώριμο όνομα. Τον γνωστό από το τραγούδι του καβαλιώτικου σχήματος Βαρέα και Ανθυγιεινά Τζούλιο Καΐμη, το οποίο ερμήνευσε ιδανικά ο αγαπημένος μας Αργύρης Μπακιρτζής.

Ποτέ μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν είχα δώσει ιδιαίτερη σημασία στην προσωπικότητα του Τζούλιο Καΐμη· μου αρκούσε που γνώριζα ότι ήταν από τους πρώτους μελετητές του Καραγκιόζη. Η «διασταύρωση» όμως Ιωάννου και Καΐμη με ώθησε να εμβαθύνω στη σχετική με τον Ελληνοεβραίο διανοούμενο βιβλιογραφία και διαπίστωσα -τεκμηριωμένα πλέον- ότι επρόκειτο για έναν πραγματικό ασκητή της πνευματική ζωής της χώρας.

Ο Καΐμη στα χρόνια που έζησε μας άφησε μελέτες, βιβλία, ζωγραφιές και μεταφράσεις που πλούτυναν το ελληνικό πνεύμα. Άλλωστε, δεν είναι τυχαίο, θεωρώ, που τρανταχτά ονόματα της πνευματικής ζωής του 20ού αιώνα όπως ο Γιάννης Τσαρούχης, ο Φώτης Κόντογλου, ο Γιάννης Μόραλης, η Ρόζα Εσκενάζυ και πολλοί άλλοι άνθρωποι των γραμμάτων και των τεχνών ήταν στο περιβάλλον του (ιδ. Τριανταφυλλοπούλου Αικ., Το ζωγραφικό και θεωρητικό έργο του Τζούλιο Καΐμη (1897-1982), ΕΚΠΑ, διδακτορική διατριβή, ΕΚΤ).

Ο Τζούλιο Καΐμη (1897-1982) τα τελευταία χρόνια της ζωής του.

Οι μαρτυρίες για το πρόσωπο του Καΐμη αναφέρουν έναν ιδιαίτερα βαρήκοο άνθρωπο, ο οποίος με δυσκολία μπορούσε να συμμετέχει σε συζητήσεις (ιδ. Φάις Μ. (επιμ.), Τζούλιο Καΐμη, Ένας αποσιωπημένος. Μαρτυρίες και κρίσεις το ζωγραφικό έργο του. Επιλογή από άρθρα του (1928-1976), εκδ. Γαβριηλίδη, Αθήνα, 1994, passim). Από την ανάγνωση όμως των πρωτότυπων έργων του αναβλύζει μέχρι και σήμερα καθάρια η «φωνή» ενός ατόμου με πρωτόγνωρη διαύγεια πνεύματος, σπάνια ακόμη και στις μέρες μας (ιδ. Τζούλιο Καΐμη (επιμ. Φάις Μ.), Γύρω στο αίσθημα του ωραίου, εκδ. Γαβριηλίδη, Αθήνα 2005). Ήταν λοιπόν απορίας άξιο (τουλάχιστον για εμένα) να διαπιστώσω, πώς αυτός ο άνθρωπος δρούσε και επικοινωνούσε ως φυσική υπόσταση με τον έξω κόσμο. Σχετικά τεκμήρια δεν υπήρχαν πουθενά, δυστυχώς. Τότε όμως ήταν που ήρθε στον νου μου η αρχή του νήματός μου για τον Καΐμη. Ο Γιώργος Ιωάννου μέσα στη μεγάλη σοφία των Θυσανών του (ιδ. Ιωάννου Γ., ό.π.) φρόντισε να πληροφορήσει τους κατοπινούς του ότι η μορφή και η φωνή του Τζούλιο Καΐμη υπάρχει αποτυπωμένη, καθώς:

Γιώργος Ιωάννου, «Φυλλάδιο», 1982, σελ. 59

Μετά από επικοινωνία μου με το ζεύγος Νίκου και Ουρανίας Γαζέπη-Οικονόμου και την προθυμία των τελευταίων να θέσουν στη διάθεσή μου το ανέκδοτο υλικό που έχουν, αποφάσισα να κινηματογραφηθεί ένα οδοιπορικό από την Καβάλα στην Αθήνα σχετικά. Συνεργοί και συμμέτοχοί μου στην προσπάθεια αυτή θα είναι ο Βασίλης Ευφροσυνίδης, ο οποίος μάλιστα έγραψε και το μοναδικό τραγούδι για τον Τζούλιο Καΐμη, αλλά και ο ιατρός ΩΡΛ και μουσικός Μιχάλης Πρεπόνης. Στην Αθήνα ελπίζουμε να συναντήσουμε στη Δημοπρασία του Σταύρου Τσιώλη και τον Αργύρη Μπακιρτζή, στενό φίλο του ζεύγους Γαζέπη, ο οποίος ήδη μας βοήθησε και μεσολάβησε για την επιτυχή έκβαση της προσπάθεια μας.

Από την Καβάλα λοιπόν, σήμερα 6 Φεβρουαρίου 2026, ξεκινάμε να ιδούμε [sic] ό,τι δεν μπόρεσε να δει και να ακούσει ο Ιωάννου το καλοκαίρι το 1982· μετά από 44 ολόκληρα χρόνια. Ευχηθείτε μας καλή επιτυχία!