Η «Σπείρα» του Φαλήρου που βλέπει την Καβάλα να περνά: Η ιστορία πίσω από ένα από τα πιο γνώριμα γλυπτά της πόλης

Ποιος δημιούργησε το επιβλητικό μαρμάρινο έργο στον κόμβο του Φαλήρου, πώς βρέθηκε εκεί το 1999 και τι συμβολίζει η ιδιαίτερη μορφή του


 

Του Σεραφείμ Σανσαρίδη

 


Το άρθρο αυτό αφιερώνεται στη μνήμη του Διαμαντή Ι. Αξιώτη

Στον χώρο πρασίνου που υπάρχει στη διασταύρωση του Φαλήρου Καβάλας, έχει τοποθετηθεί ένα γλυπτό σύγχρονης τέχνης μεγάλων διαστάσεων. Το φτιαγμένο από λευκό μάρμαρο έργο αναπαριστά μία σπείρα και έχει τοποθετηθεί σε ένα μονοκόμματο –φτιαγμένο και πάλι από λευκό μάρμαρο– βάθρο.

Η σπείρα στον κόμβο Φαλήρου

Η ανύψωση του έργου επιτρέπει στους διερχόμενους από τις οδούς 7ης Μεραρχίας και Χρυσοστόμου Σμύρνης να βλέπουν μέσα από τα κενά διαστήματα, που δημιουργεί η «Σπείρα».

Η δυνατότητα θέασης μέσα από το γλυπτό

Το γλυπτό αποτελεί έργο του Κώστα Δικέφαλου και αφέθηκε ως παρακαταθήκη στην πόλη μετά το Συμπόσιο Γλυπτικής του 1999, από το οποίο έμεινε στην πόλη και άλλο ένα γλυπτό (ιδ. Σανσαρίδης Σ., Γεννάδιος Αλεξανδρώφ εις Πρωινή, 12.10.2025).

Χρονόμετρο, 29.09.1999

Ο δημιουργός κληροδότησε στην Καβάλα ένα από τα σπουδαιότερα έργα σύγχρονης γλυπτικής της πόλης. Ο καλλιτέχνης συνομιλεί με πρωτοπόρους της τέχνης του, όπως ο Μπρανκούσι και η ατέρμονα στήλη του, και βάζει το έργο του να συνδιαλέγεται με τον θεατή, ο οποίος μπορεί να το διαπεράσει με το βλέμμα του σχεδόν από όλες τις γωνίες θέασης.

C. Brancusi: Ατέρμονα στήλη

Το γλυπτό εκμεταλλεύεται και τον θετικό (υλικό σώμα έργου) και τον αρνητικό (κενό) χώρο, με τη φόρμα να προκαλεί ενδιαφέρον από όλες τις γωνίες θέασης, τις οποίες έχει επιμελώς δουλέψει ο γλύπτης. Δεν αποτελεί ένα στατικό δημιούργημα, αλλά μία δυναμική μορφή ανάμεσα στο αστικό τοπίο, η οποία δίνει την αίσθηση της κίνησης και του άπειρου, αν δώσει κάποιος την ευκαιρία στον εαυτό του να παρατηρήσει προσεκτικά το δημιούργημα.

Πλάγια όψη του έργου

Ο γλύπτης Κώστας Δικέφαλος γεννήθηκε το 1956 και κατάγεται από τη Ζάκυνθο. Στη συνέχεια μετοίκησε στην Αθήνα και φοίτησε στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών κοντά στους Γιώργο Νικολαΐδη, Γιάννη Παππά και Θεόδωρο Παπαγιάννη. Από το έτος 1992 άρχισε να διδάσκει ως ειδικός επιστήμονας στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών.

Ο γλύπτης Κώστας Δικέφαλος

Προτιμά να δουλεύει το μάρμαρο και την πέτρα έχοντας ως εκ τούτου άμεση επαφή με το τελικό αποτέλεσμα. Στα έργα του η γεωμετρία, η αφαίρεση και η αεροδυναμική μετατρέπουν τις γλυπτικές συνθέσεις σε μορφές, που συνυπάρχουν αρμονικά μέσα στον χώρο. Έργα του βρίσκονται σε δημόσιους χώρους και μουσεία της Ελλάδας και του εξωτερικού, όπως η Εθνική Πινακοθήκη στην Αθήνα, το Τελλόγλειο Ίδρυμα στη Θεσσαλονίκη και το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Φουτζίμι της Ιαπωνίας.

Κώστας Δικέφαλος: μίας άλλης μορφής σπείρα

Η σπείρα ως θέμα έχει απασχολήσει επανειλημμένα το γλύπτη, καθώς στο έργο του οι έννοιες του χρόνου και του χώρου μεταπλάθονται σε εικαστικές μορφές. Η μορφή του γλυπτού της Καβάλας έχει αποδοθεί από τον ίδιο τον γλύπτη και σε άλλη, μικρότερη διάσταση και περισσότερο στιλβωμένη μορφή.

Κώστας Δικέφαλος: Σπείρα ομοειδής με αυτή του Φαλήρου Καβάλας

Αξίζει, λοιπόν, κάθε διερχόμενος από τον κόμβο του Φαλήρου να σταθεί για λίγο και να ατενίσει τη «Σπείρα» του Κώστα Δικέφαλου, απολαμβάνοντας ένα έργο που κοσμεί τον δημόσιο χώρο της Καβάλας.

Ο Κώστας Δικέφαλος επί το έργον