Νικόλαος Δογούλης: Ο άνθρωπος «πίσω» από την προτομή του Κρίτωνα Κονσουλίδη

Αναφορά σε έναν σημαντικό Έλληνα γλύπτη με αφορμή το άγαλμα του Καβαλιώτη ήρωα του ’40


 

Του Σεραφείμ Σανσαρίδη

 


Από τις 4 Φεβρουαρίου 1973 η Καβάλα τιμά τον πεσόντα στο Αλβανικό Μέτωπο Υπολοχαγό Πεζικού Κρίτωνα Κονσουλίδη με την τοποθέτηση μαρμάρινης προτομής του στην πλατεία του ΕΟΤ, η οποία από το έτος 2000 φέρει το όνομά του.

Ο Κρίτων Κονσουλίδης, εφημερίδα «Ταχυδρόμος» [Καβάλας], 04.02.1973, σελ. 1.
Αν κανείς αντιπαραβάλλει την προτομή με φωτογραφία του ίδιου του τιμώμενου προσώπου (βλ. παραπάνω) θα διαπιστώσει την υψηλή καλλιτεχνική προπαίδεια του δημιουργού, ο οποίος κατάφερε όχι μόνον να αποδώσει το πρόσωπο, αλλά και την άλκιμη ψυχή του αδικοχαμένου στα βουνά της Βορείου Ηπείρου Κρίτωνα Κονσουλίδη, αποτυπώνοντας με έντονη πλαστικότητα χαρακτηριστικά του νεαρού αξιωματικού (κυματισμοί κώμης, μειδίαμα, δίπλωμα πηλικίου κλπ.).

Κρίτων Κονσουλίδης, η προτομή του Καβαλιώτη ήρωα στην ομώνυμη πλατεία της πόλης.

Συνεπώς, εύλογα γεννάται το ερώτημα ποιος ήταν ο καλλιτέχνης που φιλοτέχνησε το άγαλμα [σ.σ: το άγαλμα τυγχάνει έννοια γένους σε σχέση με την έννοια είδους της προτομής και περικλείει και αυτήν], που έχουμε την ευκαιρία να θαυμάζουμε εδώ και πενήντα δύο χρόνια οι Καβαλιώτες;

Αν κάποιος εξετάσει προσεκτικά την προτομή, στην πλαϊνή της πλευρά θα διαπιστώσει ότι φέρει υπογραφή του δημιουργού, ο οποίος υπογράφει ως εξής:

Ο Νικόλαος Δογούλης (ιδ. Φωτογραφία 3, πηγή ιστολόγιο, Φλώροι Εικαστικοί, Σοφία Αντωνακάκη) λοιπόν ήταν με βεβαιότητα ο δημιουργός της προτομής του Κρίτωνα Κονσουλίδη.

Ο καλλιτέχνης γεννήθηκε στη Φλώρινα το έτος 1937 και πέθανε στο Μποδοσάκειο Νοσοκομείο Πτολεμαΐδας στις 19/04/2013. Φοίτησε στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών της πόλης των Αθηνών κατά τα έτη 1956 έως 1962 με δάσκαλο του τον Γιάννη Παπά, όπου και διακρίθηκε λαμβάνοντας έπαινο για τις επιδόσεις του.

Από το έτος 1963 έως το 1967 εργάστηκε στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, ενώ ακολούθως φοίτησε στη Ακαδημία Καλών Τεχνών της Ρώμης κοντά στους Venanzo Croccetti και Andrea Spadini. Τα γλυπτά του, που έχουν ως πηγή έμπνευσης σε μεγάλο βαθμό τη ζωή και την ιστορική παράδοση των κατοίκων της Βορείου Ελλάδος και ειδικότερα της Μακεδονίας, χαρακτηρίζονται για τη σχηματοποίηση των μορφών που συχνά προχωρεί και στην αφαίρεση.

Η κυβιστική διάθεση και η αναζήτηση της δομής των μορφών και των σχημάτων με την ιδιαιτερότητα της λιτής αλλά διακοσμητικής πολυχρωμίας καθορίζει και τις ζωγραφικές του συνθέσεις (βλ. Δασκαλοθανάσης Νικόλαος, Λεξικό Ελλήνων Καλλιτεχνών (συλλ.), τόμος 1, εκδ. Μέλισσα 1997, σελ. 379).

Ο γλύπτης Νικόλαος Δογούλης

Το έργο του Δογούλη έχει παρουσιαστεί σε πολυάριθμες ατομικές, αλλά και με συμμετοχές σε επίσης πολυάριθμες ομαδικές εκθέσεις (ιδ. Harris Kondosphyris, Φλώροι Εικαστικοί, 19.04.2013, όπου κατάλογος συμμετοχών και διακρίσεων), ενώ έργα του υπάρχουν στην Εθνική Πινακοθήκη και στο Μουσείο Αλέξανδρου Σούτζου (ΕΠΜΑΣ) καθώς και σε δημόσιους χώρους (ενδ. Ναύπλιο, Ηρώο, χαλκός· Φλώρινα, Γυναίκα της Βεύης, χαλκός· Μπουργκάς – Βουλγαρία, Η γυναίκα των κ.ά).

Η γυναίκα της Βεύης, Φλώρινα.

Την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές, δώδεκα χρόνια μετά τον θάνατό του (!), ο γλύπτης Νικόλαος Δογούλης τιμάται και συμμετέχει στη μόνιμη έκθεση γλυπτικής ζώων με τον τίτλο Φάρμα, που έχει ξεκινήσει στον υπαίθριο χώρο της Εθνικής Γλυπτοθήκης (πρβλ. Ελπίδα Μουρκάκου, Lifo, 15.10.2025, όπου και περαιτέρω πληροφορίες), επιβεβαιώνοντας με αυτόν τον τρόπο τη σημαντικότητα του έργου του, στο οποίο -δυστυχώς- δεν γίνεται καμία μνεία για το σημαντικό γλυπτό που κληροδότησε στην πόλη της Καβάλας.

Νικόλαος Δογούλης, Μικρός ταύρος, 1971.