Σε προηγούμενη μελέτη μου για τις επτά προτομές του δημόσιου χώρου της πόλης μας [διαβάστε τη μελέτη πατώντας εδώ], οι οποίες ισχυριζόμουν ότι είχαν δημιουργηθεί από τον γλύπτη Κωνσταντίνο Σπούρδο, είχα διατηρήσει επιφυλάξεις σχετικά με την ταυτότητα του δημιουργού των πέντε (5) ανυπόγραφων εξ αυτών και συγκεκριμένα για τις προτομές των:
- Στυλιανού Μαυρομιχάλη (κυκλικός κόμβος Αβέρωφ)
- Κωνσταντίνου Τυπάλδου (πλατεία Καραολή)
- Καπετάν Νικοτσάρα (Καμάρες)
- Χατζηγιώργη Μεταξά (νησίδα ΤΑΞΙ ΕΛΤΑ)
- Καλλίνικου Σταματιάδη (πάρκο Τιμίου Σταυρού/Ελβετία)
Το προφανές ομοιότροπο και η πλησιόχρονη τοποθέτηση των προτομών στον δημόσιο χώρο της πόλης μας αποτελούσαν σαφείς ενδείξεις –αλλά όχι αποδείξεις– για την ταυτότητα του δημιουργού τους, ο οποίος φρόντισε να υπογράψει (με σχετική αναγραφή στο πλάι) μόνον τις δύο προτομές, αυτές του ποιητή Ιωάννη Κωνσταντινίδη και του ακαδημαϊκού και ζωγράφου Ουμβέρτου Αργυρού.
Χρειαζόμουν απτά στοιχεία, πέραν από τις μαρτυρίες των συγγενών του καλλιτέχνη, οι οποίοι (ορθώς και δικαίως) ισχυρίζονται ότι η πλειοψηφία της δημόσιας γλυπτικής της Καβάλας ανήκει στον γλύπτη Σπούρδο, ο οποίος μετά τη θήτευσή του στον Ελληνικό Στρατό, πέρασε από την πόλη μας.
Δυστυχώς, όσο και αν ανέτρεξα σε πηγές της εποχής, δεν μπόρεσα να βρω οτιδήποτε άλλο, πέραν από το γεγονός ότι οι προτομές του Κωνσταντίνου Τυπάλδου και του Στυλιανού Μαυρομιχάλη τοποθετήθηκαν στην Καβάλα σε σχετική τελετή στις 24 Οκτωβρίου 1971 (βλ. Πρωινή, 26.10.1971, σελ. 1). Για τον δημιουργό τους όμως δεν μπόρεσα να εντοπίσω κάτι, καθώς καμία πληροφορία ή αναφορά δεν εγένετο σχετικά στην αρθρογραφία της εποχή ή έστω κατόπιν.
Τελικά, μετά από επίσκεψή μου στα Γενικά Αρχεία του Κράτους Καβάλας, την προϊσταμένη και το προσωπικό των οποίων προσωπικώς ευχαριστώ θερμά, ανακάλυψα τις αποδείξεις, που χρειαζόμουν για να ταυτοποιήσω τον δημιουργό της συντριπτικής πλειοψηφίας των προτομών της πόλης μας και ως εκ τούτου να μη θεωρώ ότι αυθαιρετώ, όταν υποστηρίζω ότι ο Κωνσταντίνος Σπούρδος είναι ο σημαντικότερος γλύπτης για τη δημόσια γλυπτική της Καβάλας, αν μη τι άλλο λόγω του αριθμού των έργων του, δίχως ποτέ να έχει τιμηθεί από την πόλη μας ή έστω να υφίσταται μία αναφορά σε κάποιο τεκμήριο ή έστω επί των έργων του.
Σε έγγραφη, λοιπόν, γνωμάτευση που συνέταξε η τριμελής «Επιτροπή Κρίσεως Προτομών Καβάλας» στις αρχές της δεκαετίας του 1970, προκειμένου να αναθέσει την κατασκευή των δύο προτομών, Αργυρού και Κωνσταντινίδη, στον Κώστα Σπούρδο και συγκεκριμένα στο στοιχείο (3) του σκεπτικού της (ιδ. ΓΑΚ Καβάλας, Αρχείο διεύθυνσης τεχνικών υπηρεσίων Δήμου Καβάλας (1944-1979) – Προτομές (1971), ΑΒΕ 563/ΑΕΕ ΔΗΜ. 5.2./ΣΑΕ 27) διαβάζουμε τα εξής [σ.σ: διατηρείται αυτούσια η ορθογραφία του κειμένου]:
“Τας κατασκευασθείσας υπό της Νομαρχίας πέντε προτομάς υπό του εκ των ως άνω Γλυπτών Κων/τίνου Σπούρδου παράσχοντος ούτω πλήρεις εγγυήσεις καλλιτεχνικής αποδόσεως”.
Η πόλη της Καβάλας ακολούθως, με την υπ’ αριθμ. 515/10-09-1971 απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου, αναγνώρισε την υψηλή καλλιτεχνική αξία και τη συμφέρουσα οικονομική προσφορά του Σπούρδου Κωνσταντίνου (αρχικά είχε γίνει ανάθεση στον γλύπτη Κώστα Παλιόγλου για μία προτομή έναντι 80.000 δραχμών και η προσφορά του Σπούρδου Κ. ήταν 70.000 δραχμές και για τις δύο, πρβλ. Πρακτικά Δ.Σ. Καβάλας 515/10-09-1971) και του ανέθεσε την κατασκευή των δύο τελευταίων προτομών (Κωνσταντινίδη και Αργυρού), που φιλοτέχνησε ο καλλιτέχνης, προτού αναχωρήσει από την Ελλάδα και μετοικήσει στο Παρίσι, όπου και διέμεινε για το υπόλοιπο της ζωής του, αποδημώντας εις Κύριον στις 4 Μαρτίου του 2016.
Θεωρώ ότι πλέον, μετά και τη διασταύρωση και πιστοποίηση της ταυτότητας του καλλιτέχνη, ο οποίος έχει αφήσει παρακαταθήκη στην πόλη του φωτός σημαντικότατα μνημεία, η πόλη της Καβάλας οφείλει να τον τιμήσει, όπως του αρμόζει. Άλλωστε, οι συγγενείς του αδερφού του, Ιωάννη Σπούρδου, είναι συμπολίτες μας και μένουν μέχρι σήμερα στην Καβάλα. Το χυτήριο του αδερφού του, Νικολάου Σπούρδου, είναι «παρών» μέχρι και σήμερα στην πόλη μας, έχοντας επιμεληθεί τη χύτευση των προτομών του Παύλου Μελά (Δημοτικός Κήπος), του Ελευθερίου Βενιζέλου (Δημοτικός Κήπος) και του Ιλαρίωνα Καρατζόγλου (Διοικητήριο) [σ.σ: Θα επανέλθω εν καιρώ σχετικά].
Ο γιος του καλλιτέχνη Γρηγόριος Σπούρδος είναι ερευνητής με σημαντικότατο έργο στη Γαλλία και πιστεύω ότι θα αισθανθεί ιδιαίτερη χαρά, όταν δει την εργασία του πατέρα του να αναγνωρίζεται, να αναδεικνύεται και να τιμάται αναλόγως, δίχως τα έργα του να παραμένουν ασυντήρητα (ιδ. Προτομή Κωνσταντινίδη), αθέατα ή και κρυμμένα (ιδ. Προτομή Σταματιάδη). Ακόμη και μισό αιώνα μετά τη δημιουργία τους! Ακόμη και έξι ολόκληρα χρόνια μετά τον θάνατό του! Για να αποδείξουμε ως πόλη ότι η Καβάλα μπορεί να ξεχνά πρόσκαιρα, αλλά δεν λησμονεί!