Λίγα είναι τα μνημεία της Καβάλας που προσελκύουν τόσο συχνά το βλέμμα των επισκεπτών της πόλης όσο το μνημείο του Αποστόλου Παύλου στην περιοχή του Αγίου Νικολάου, στο ιστορικό κέντρο της πόλης.
Η σύνθεση παραπέμπει σε δημιουργό υψηλής καλλιτεχνικής αξίας, ο οποίος φαίνεται να έχει επιμεληθεί όχι μόνον το ψηφιδωτό, που αποτελεί το κυρίως μέρος του μνημείου, αλλά και τα πέριξ της συνθέσεως διακοσμητικά και γλυπτικά στοιχεία.
Στο κέντρο τοποθετείται ζωγραφική αναπαράσταση, η οποία έχει εμπλουτιστεί με την παραδοσιακή βυζαντινή τεχνική του ψηφιδωτού, απεικονίζοντας το ταξίδι του Αποστόλου των Εθνών από την Τρωάδα (Μικρά Ασία) στην πρώτη μετάβασή του σε έδαφος της ηπειρωτικής Ευρώπης και συγκεκριμένα στην περιοχή της Καβάλας.
Στο αριστερό μέρος του κοίλου τμήματος του ψηφιδωτού βλέπουμε τον Απόστολο Παύλο στο έδαφος μετά από όραμα Μακεδόνα ανδρός, που είδε να του λέει τα όσα αναφέρονται στο δεξιό κάθετο θωράκιο της σύνθεσης, τα οποία υπάρχουν επίσης γραμμένα σε τρεις ξένες γλώσσες (Αγγλική, Γερμανική και Ρωσική) και στο αντίστοιχο αριστερό μέρος αυτής.
Η ιστόρηση της αγιογραφίας συνεχίζει στο μέσο και δεξιό τμήμα του ψηφιδωτού με το πρώτο βήμα του Αποστόλου Παύλου στην περιοχή της Καβάλας, με την ακρόπολη των Αθηνών να φαίνεται στο βάθος, σύμφωνα με πληροφορίες που μας έδωσε ο ίδιος ο καλλιτέχνης.
Κάτω δεξιά πληροφορούμαστε τους καλλιτέχνες οι οποίοι βρίσκονται πίσω από το μνημείο και διαβάζουμε ότι αυτό αποτέλεσε δημιουργία του Βλάση Τσοτσώνη και του ψηφιδογράφου Ρίνο Παστορούτι το έτος 2004.
Βλάσης Τσοτσώνης «ο ζωγράφος των αγγέλων»
Ο Βλάσης Τσοτσώνης είναι ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους αγιογράφους. Σπούδασε ζωγραφική και αισθητική στην Αθήνα και μαθήτευσε στο εργαστήριο του Γεώργιου Κουτλίδη, ενώ συνέχισε τις σπουδές του στην τέχνη του ψηφιδωτού στη Scuola Mosaicisti del Friuli.
Το έργο του είναι πρωτοποριακό για την ελληνορθόδοξη αγιογραφική τέχνη, αφού επιλέγει να ηθογραφήσει τα θέματα του, απομακρυνόμενος από τον άκρατο συμβολισμό του παρελθόντος, μεταχειριζόμενος τη βράχυνση των μορφών, τη φωτοσκίαση, την προοπτική, αλλά και μία πιο ανοικτή παλέτα χρωμάτων και αποχρώσεων, που δεν συνηθίζονται στην παραδοσιακή αγιογραφία, με τα βιολετί, τις καρμίνες και τα γαλάζια να δημιουργούν ψυχική ανάταση του θεατή και σύνδεση με την υπερβατική σημασία του απεικονιζόμενου θέματος.
Ο Βλάσης Τσοτσώνης εργάζεται άοκνα, έχοντας αγιογραφήσει πλήθος ιερών ναών και μοναστηριών, με αποκορύφωμα της καλλιτεχνικής του πορείας να είναι η αγιογράφηση του ναού του Πανάγιου Τάφου στα Ιεροσόλυμα.
Εκτός όμως από τα κλασικά αγιογραφικά θέματα, ο ζωγράφος πρωτοπορεί εκσυγχρονίζοντας τις ζωγραφικές παραστάσεις του, τοποθετώντας τους αγγέλους σε καθημερινές σκηνές, κερδίζοντας επάξια με αυτό τον τρόπο το προσωνύμιό του ως «ο ζωγράφος των αγγέλων».
Οι υπόλοιποι δημιουργοί του μνημείου του Αποστόλου Παύλου
Το μνημείο του Αποστόλου Παύλου στην Καβάλα θα μπορούσε εύκολα να είναι μία απλή ζωγραφική σύνθεση. Επιλογή όμως του Βλάση Τσοτσώνη ήταν να αναδειχθεί η σπουδαιότητα του έργου με την τεχνική του ψηφιδωτού, το οποίο εκτέλεσε ο Ιταλός Καθηγητής και επί χρόνια συνεργάτης του Τσοτσώνη, Ρίνο Παστορούτι.
Η επιλογή του ψηφιδογράφου και η χώρα προέλευσής του δεν ήταν τυχαία. Τα ψηφιδωτά αποτελούν την κορυφαία καλλιτεχνική έκφραση της βυζαντινής παράδοσης, ενώ στην Ιταλία και συγκεκριμένα στις περιοχές γύρω από τη Ραβέννα και τη Βενετία διασώζονται λόγω της επαφής τους με το Βυζάντιο τα καλύτερα διατηρημένα βυζαντινά ψηφιδωτά έργα, συμβάλλοντας με αυτόν τον τρόπο στη δημιουργία κορυφαίων σχολών εκμάθησης της συγκεκριμένης τέχνης.
Τέλος, πρέπει να επισημάνουμε ότι τα διακοσμητικά μαρμάρινα στοιχεία του μνημείου, πέραν των κιόνων οι οποίοι έχουν μεταφερθεί από το χώρο των Φιλίππων και είναι πρωτότυπα έργα της χριστιανικής μαρμαρογλυπτικής, καθώς γενικότερα όλη τη μαρμάρινη επένδυση του μνημείου ανέλαβε η τοπική επιχείρηση Χριστοφιδέλλη.
